Hesap hareketlerinin durdurulduğu bir sabah, çoğu kişi için sürecin ilk bilgisi bankadan gelen kısa bir bildirimdir. Oysa 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile SPK kripto düzenlemeleri çerçevesinde yürüyen incelemede asıl belirleyici olan, paranın nereden gelip nereye gittiğinin belgeyle gösterilebilmesidir. TCK 282 kapsamındaki aklama iddiası da tam bu izlenebilirlik noktasında şekillenir.
İlk hafta: hareket kronolojisini kurun
Blokeye maruz kalan kişinin en değerli varlığı, kendi işlem geçmişidir. Banka ekstreleri, kripto platform işlem kayıtları, transfer açıklamaları ve karşı taraf bilgileri tek bir zaman çizelgesine dizilmelidir. Amaç savunma yazmak değil, paranın giriş kapısını göstermektir.
- Gelir kaynağı belgeleri: ücret bordrosu, satış sözleşmesi, tapu veya araç satış kaydı.
- Kripto tarafında yatırma ve çekme kayıtlarının platform dökümüyle eşleştirilmesi.
- Üçüncü kişiler adına yapılan transferlerin nedeninin yazılı olarak açıklanması.
Bildirimin gecikmesi neyi bozar
Bu dosyalarda kararın kendisi ile ilgiliye ulaşması arasında ciddi bir zaman farkı olabilir. Kişi durumu bankadan öğrenir, ancak itiraz süresi resmî bildirime bağlıdır. Bu belirsizlikte iki hata yapılır: ya bildirim beklenerek süre eritilir ya da dayanağı bilinmeden aceleyle itiraz edilip zayıf bir dilekçe dosyaya girer.
Doğru yaklaşım, bildirimi beklerken dosyayı hazır tutmaktır. Kaynak belgeleri toplanır, kronoloji tamamlanır ve bildirim ulaştığı anda hazır metin somut gerekçeye göre güncellenerek verilir.
İtiraz metninde neyin öne çıkacağı
- Hesaptaki paranın hangi kısmının hangi meşru kaynaktan geldiği ayrı ayrı gösterilir.
- Şüpheli görülen işlemle ilgisiz kalan bakiye için kısmi çözüm talebi kurulur.
- Ticari faaliyeti olan kişilerde işletmenin ödeme yapamamasından doğan zarar somutlaştırılır.
- Kripto işlemlerinde platform kimlik doğrulama kayıtları, hesabın kişiye ait olduğunu göstermek için sunulur.
İnceleme uzarsa izlenecek yol
Sürecin uzaması hâlinde tek seçenek beklemek değildir. Yeni belge ortaya çıktıkça talebin yenilenmesi, dosyanın canlı tutulmasını sağlar. Ayrıca aynı para hareketi hakkında hem idari inceleme hem ceza soruşturması yürüyorsa, iki dosyada verilen beyanların birbiriyle çelişmemesi gerekir; çelişki, esasa girilmeden aleyhe yorumlanabilir.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi tanıtmak içindir. Blokenin dayanağı ve kapsamı her dosyada değiştiğinden, işlem yapmadan önce belgelerin bütünüyle değerlendirilmesi ve hukuki destek alınması önerilir.