İcra takibinde borçlunun elindeki en kritik kaynak paradan önce zamandır. Ödeme emrinin tebliğiyle birlikte itiraz ve mal beyanı süreleri aynı anda işlemeye başlar; bu iki yükümlülüğün karıştırılması, itiraz hakkı kullanılmış olsa bile ayrı sorunlar doğurur. Bu rehber, İİK çerçevesinde tebliğ anından itibaren kurulacak usul planını ve tebligatın geç öğrenilmesi hâlinde izlenecek yolu ele alır.
Tebliğ Anını Doğru Saptamak
Süre hesabının tamamı tek bir veriye dayanır: ödeme emrinin usulüne uygun olarak ne zaman tebliğ edildiği. Bu nedenle ilk iş, dosyadan tebligat parçasının ve tebliğ şerhinin temin edilmesidir. Muhtara bırakma, komşuya tebliğ veya adres kaydına göre tebligat gibi hâllerde şerhin içeriği ayrıntılı okunmalı; tebliğ memuru tarafından yapılan araştırmanın kayda geçirilip geçirilmediği kontrol edilmelidir. Şerhteki eksiklik, sonraki tüm süre tartışmasının dayanağı olur.
İtiraz ile Mal Beyanını Ayrı Yürütmek
- İtiraz, takibin durmasına yönelik bir savunma işlemidir ve icra dairesine yapılır.
- Borca, faize, yetkiye veya imzaya itirazın kapsamı dilekçede açıkça ayrılmalıdır.
- Yetki itirazı ileri sürülecekse esasa ilişkin itirazla birlikte ve sırası gözetilerek yazılır.
- Mal beyanı, itirazdan bağımsız bir yükümlülüktür; süresinde verilmemesi ayrı sonuç doğurur.
- Beyanın kapsamı gerçeği yansıtmalı, sonradan değişen durum bildirilmelidir.
Tebligat Geç Öğrenildiğinde
Borçlunun ödeme emrinden ancak haciz aşamasında haberdar olduğu dosyalarda tartışma, tebligatın usulsüzlüğü üzerine kurulur. Böyle bir durumda öğrenme tarihinin belgeyle ortaya konması gerekir: hacze ilişkin tutanak, banka bloke bildirimi veya dosya inceleme kaydı bu amaçla kullanılır. Usulsüz tebligat iddiası, gecikmiş itiraz kurumundan farklıdır ve farklı mercie farklı gerekçeyle sunulur; bu ayrımın baştan yapılmaması hak kaybının en sık nedenlerindendir.
Takibin Türüne Göre Değişen Akış
- Takip dayanağının adi belge mi, kambiyo senedi mi olduğu belirlenir.
- Kambiyo takibinde itirazın icra mahkemesine yapıldığı ve takibi kendiliğinden durdurmadığı gözetilir.
- İlamlı takipte itiraz değil, icranın geri bırakılması yolunun gündeme geldiği not edilir.
- Alacaklının itirazın iptali veya kaldırılması yoluna gitme ihtimaline göre karşı delil hazırlanır.
- Kötü niyet ve icra inkâr tazminatı riski, itirazın kapsamı belirlenirken hesaba katılır.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır. Takip türü, senedin niteliği ve tebligatın yapılış biçimi sonucu doğrudan etkilediğinden, ödeme emri elinize ulaştığında dosyanın süre kaybı yaşanmadan bir hukukçuyla birlikte incelenmesi önerilir.