Hesabın veya kripto varlık bakiyesinin aniden kullanılamaz hâle gelmesi, çoğu kişi için sürecin ilk temasıdır. Arka planda ise 5549 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler, 5411 sayılı Kanun çerçevesindeki bankacılık düzenlemeleri ve SPK tarafından yürütülen kripto varlık düzenlemeleri işlemektedir. Suç gelirlerinin aklanmasına ilişkin TCK 282 kapsamındaki soruşturmalar da aynı dosyada gündeme gelebilir. Bu rehber, paranın izlenmesi mantığını ve kayıt eksikliğinin nasıl aleyhe yorumlandığını anlatır.
Bloke Neden Konur ve Neyi Sorgular
Bloke uygulaması çoğu zaman kişinin kendisine değil, hesabına giren bir transferin kaynağına yöneliktir. Bir tutarın şüpheli bir dosyayla ilişkilendirilmesi hâlinde, o tutarın geçtiği tüm hesaplar zincir üzerinde incelenir. Bu nedenle blokeyle karşılaşan kişinin ilk sorusu neden ben olmamalı, bana gelen bu para nereden geldi olmalıdır. Zincirin kendi halkasını açıklayabilen kişi, süreçten en hızlı çıkan taraftır.
Kaynağı Gösteren Belge Seti
- Transferin dayandığı ticari ilişkiye ait sözleşme, fatura veya sipariş kaydı
- Karşı tarafın kimliğine ve iletişimine ilişkin yazışma kayıtları
- Kripto işlemlerde borsa hesap ekstresi, işlem geçmişi ve cüzdan adresleri arasındaki hareket dökümü
- Nakit girişleri varsa kaynağını gösteren satış, tahsilat veya kredi kayıtları
- Aynı karşı tarafla geçmişte yapılan düzenli işlemlerin dökümü
Kayıt Eksikliğinin Nasıl Okunduğu
Bu dosyalarda açıklanamayan hareket, kendiliğinden suç kabul edilmez; ancak açıklanabilen hareketlerin yanında dikkat çeker. Özellikle tanımadığı kişilerden gelen tutarları kısa süre içinde başka hesaba veya kripto adrese aktaran kişiler, kendilerini zincirin ortasında bulur. Bu nedenle her gelen tutarın karşılığında bir belge bulundurmak, sonradan yapılacak savunmanın temel taşıdır.
Blokeye Karşı İzlenecek Yol
- Blokenin idari bir tedbire mi yoksa adli bir karara mı dayandığının öğrenilmesi
- Buna göre başvurulacak merciin belirlenmesi ve süresinde başvurulması
- Dilekçede genel iyi niyet beyanı yerine, işlem işlem kaynak açıklamasının sunulması
- Hesabın tamamı yerine ilgili tutarla sınırlı bir değerlendirme talep edilmesi
Süreç Devam Ederken Yapılmaması Gerekenler
Bloke devam ederken yeni hesaplar üzerinden aynı karşı taraflarla işlem yapmak, dosyaya olumsuz yansıyan en yaygın davranıştır. Aynı şekilde, geçmiş yazışmaların silinmesi ya da uygulama hesaplarının kapatılması, açıklanabilir bir hikâyeyi açıklanamaz hâle getirir. Doğru yaklaşım, mevcut kayıtları eksiksiz muhafaza etmek ve talep edildiğinde derli toplu biçimde sunabilmektir. Mağdur konumundaki kişiler bakımından ise paranın izlenmesi, aynı zamanda kayıp tutarın geri alınmasına ilişkin talebin dayanağını oluşturur.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar. Blokenin dayanağı ve dosyanın aşaması izlenecek yolu tümüyle değiştirdiğinden, herhangi bir başvuru yapmadan önce hukuki değerlendirme almanız gerekir.