Hesabına bloke konulduğunu fark eden kullanıcının ilk sorusu genellikle nereye başvuracağıdır. Bu rehber, ödeme kuruluşları üzerinden yapılan işlemlerde banka itirazının nasıl kurulacağını, süre ve usul planını ve idari başvuru ile yargı yolu arasındaki tercihi 5411, 5549 sayılı Kanunlar, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 çerçevesinde ele alır.
Blokenin Kaynağını Doğru Teşhis Etmek
Her bloke aynı hukuki nitelikte değildir ve izlenecek yol tamamen kaynağa bağlıdır. Uygulamada karşılaşılan başlıca ayrımlar şunlardır: bankanın kendi risk politikası kapsamında uyguladığı geçici kısıtlama, MASAK kapsamında işleme konulan tedbir, bir soruşturma dosyasında verilen el koyma kararı ve icra takibinden doğan haciz. Bankaya yazılan bir dilekçe, savcılık kararına dayanan bir kısıtlamayı kaldırmaz; savcılık dosyasına yapılan başvuru da bir haciz için sonuç doğurmaz. Bu nedenle ilk adım, hesabın bağlı bulunduğu kurumdan kısıtlamanın dayanağının ve karar tarihinin yazılı olarak öğrenilmesidir.
Fon Kaynağını Anlatan Belge Zinciri
Aklama şüphesiyle işlem gören dosyalarda belirleyici olan, paranın nereden geldiğinin kesintisiz gösterilebilmesidir. Bu zincir şu belgelerle kurulur:
- Gelirin kaynağını gösteren bordro, fatura, kira sözleşmesi veya satış sözleşmesi
- Varlık satışı söz konusuysa tapu veya noter devir belgeleri
- Platform hesap ekstreleri ile banka hareketlerinin tarih ve tutar bakımından eşleştirilmesi
- Kripto varlık işlemlerinde işlem kayıtları ve platformdan alınan resmî dökümler
- Üçüncü kişilerden gelen transferler için aradaki hukuki ilişkiyi açıklayan yazışma
Karar Mercii ve İtiraz Yolu
Soruşturma kapsamında verilmiş bir tedbir söz konusuysa itiraz, kararı veren mercie ve kanunda gösterilen hâkimliğe yapılır; süre kısa olduğundan kararın tebliğ veya öğrenilme tarihi mutlaka kayıt altına alınmalıdır. İdari nitelikte bir işlem söz konusuysa yol idari yargıdır. Bankanın kendi uygulaması niteliğindeki kısıtlamalarda ise önce kuruma yazılı başvuru yapılması, cevabın alınamaması hâlinde ilgili düzenleyici kuruma şikâyet edilmesi ve gerekirse özel hukuk davası açılması sıralaması izlenir.
Mağdur Tarafında Zaman Kaybının Bedeli
Dolandırıcılık iddiasıyla gönderilen paranın izlenmesinde her saat önemlidir. Alıcı hesabın bulunduğu bankaya yapılan bildirim, şikâyet dilekçesi ve ödeme kuruluşuna yapılan başvuru eşzamanlı yürütülmelidir; para birkaç hesap üzerinden dağıtıldıktan sonra iz sürmek belirgin biçimde zorlaşır.
Anlaşma Teklifi Geldiğinde
Karşı taraftan kısmi iade teklifi geldiğinde, kabulün ceza soruşturmasına etkisi ve kalan zarar bakımından haklarınızın saklı tutulup tutulmadığı önceden değerlendirilmelidir. İmzalanan metnin kapsamı, sonraki taleplerin sınırını belirler.
Buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amaçlıdır. İşlem geçmişi ve blokenin dayanağı her dosyada farklı olduğundan, başvuru sırası belirlenmeden önce belgelerin bir hukukçuyla incelenmesi önerilir.