Haciz konulmuş bir mal için satış aşamasına geçildiğinde, borçlunun elindeki araçlar daralır ancak tükenmez. Bu aşamanın kendine özgü denetim yolları ve kısa süreleri vardır. İİK ve HMK çerçevesinde bu rehber, satış sürecinde borçlunun kullanabileceği hakları ve satış öncesi anlaşma seçeneğini konu alır.
Kıymet Takdiri: Satışın Belirleyici Eşiği
Satış aşamasının sonucunu en çok etkileyen işlem, malın değerinin belirlenmesidir. Değerin düşük tespit edilmesi hâlinde mal, borcun küçük bir bölümünü karşılayan bir bedelle elden çıkabilir; borç ise ferileriyle birlikte devam eder. Bu nedenle kıymet takdiri raporu tebliğ edildiğinde rapor gecikmeden incelenmeli, taşınmazın imar durumu, güncel piyasa verileri ve varsa yapı özellikleri karşılaştırmalı biçimde ortaya konmalıdır. Kıymet takdirine itiraz için öngörülen süre kısadır ve bu aşamada yapılmayan itiraz, ihale sonrasında aynı güçle ileri sürülemez.
Satış Sürecinde Takip Edilecek Başlıklar
- Satış talebinin kanunda öngörülen süre içinde yapılıp yapılmadığı
- Satış ilanının usulüne uygun düzenlenmesi ve ilgililere tebliği
- Elektronik ortamda yürütülen ihalede teklif ve süre kurallarına uyulması
- Taşınmazın üzerindeki şerh, ipotek ve kira ilişkisinin ilanda gösterilmesi
- Artırma şartnamesindeki bilgilerin fiilî durumla örtüşmesi
Rızaen Satış: Kontrolü Elde Tutmak
Haczedilen taşınmazın icra dairesi denetiminde borçlu tarafından satılabilmesi imkânı, borçlu açısından değerli bir seçenektir. Bu yol, malın piyasa koşullarına daha yakın bir bedelle elden çıkmasını sağlayabilir ve borcun daha büyük bir kısmının kapanmasına imkân verir. Ancak bu talebin belirli bir aşamaya kadar yapılması ve alıcının bulunması gerekir; süreç boyunca takip durmaz. Bu nedenle talep, alıcı adayı ve ödeme kurgusu hazır hâldeyken yapılmalıdır.
İhaleden Sonra Kalan Yol
- İhalenin feshi talebi, ihale tarihinden itibaren işleyen kısa süre içinde icra mahkemesine yapılır.
- Fesih sebebi somut bir usul aykırılığına veya değerin fahiş düşüklüğüne dayandırılmalıdır.
- Talebin reddi hâlinde doğabilecek sonuçlar önceden değerlendirilir.
- İhale bedelinin dağıtımına ilişkin sıra cetveli ayrıca incelenir.
- Satış sonrası kalan bakiye borç için yeni haciz ihtimali hesaba katılır.
Satıştan Önce Anlaşma Denemek
Alacaklı açısından da satış süreci maliyetli ve zaman alıcıdır. Bu nedenle satış ilanı yayımlanmadan önce yapılacak gerçekçi bir ödeme önerisi çoğu zaman karşılık bulur. Öneri sunulurken toplam borç, işleyecek faiz ve satıştan beklenen tahsilat karşılaştırılmalı; kabul edilmesi hâlinde haczin hangi mallar üzerinden kaldırılacağı yazılı olarak netleştirilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Satış aşamasındaki süreler oldukça kısa olduğundan, kıymet takdiri raporu elinize ulaştığı anda bir icra hukuku uygulayıcısıyla dosyayı gözden geçirmeniz önerilir.