İcra takiplerinde en sık yaşanan hak kaybı, borcun gerçekte bulunmamasından değil, doğru yolun doğru sürede kullanılmamasından doğar. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte itiraz, şikâyet ve dava birbirinin yerine geçmez. Yanlış seçilen yol, süre dolduğu için düzeltilemez hâle gelebilir.
İtiraz ile Şikâyeti Ayırmak
Ödeme emrine itiraz, borcun kendisine veya imzaya yöneliktir ve icra dairesine yapılır. İcra memurunun yaptığı bir işlemin kanuna aykırı olduğu ileri sürülüyorsa yol şikâyettir ve icra mahkemesine başvurulur. Takibin türü de sonucu değiştirir: ilamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi ile kambiyo senetlerine mahsus takipteki süreler aynı değildir. Bu nedenle ilk kontrol edilmesi gereken şey, elde bulunan evrakın hangi takip türüne ait olduğu ve tebliğ tarihidir.
Tebligat Tarihi Neden İlk Bakılacak Veridir
Süreler tebliğ tarihinden itibaren işler. Tebligatın usulüne aykırı yapıldığı, örneğin adreste bulunmama şerhinin gerçeği yansıtmadığı ileri sürülecekse bunun somut verilerle desteklenmesi gerekir. Adres değişikliğinin resmî kayıtlara işlenmiş olması, o tarihte başka bir yerde bulunulduğunu gösteren belgeler ve komşu beyanları bu kapsamda değerlendirilir. Öğrenme tarihine dayanılıyorsa, öğrenmenin ne zaman gerçekleştiği de ayrıca ispat edilmelidir.
İtiraz Sonrası Aşama ve Belge Hazırlığı
- Ödeme yapıldığı savunuluyorsa dekontların açıklama satırlarıyla birlikte sunulması
- Borcun ilişkin olduğu sözleşmenin ve varsa ibranamenin dosyaya konulması
- İmzaya itiraz ediliyorsa karşılaştırmaya elverişli imza örneklerinin hazırlanması
- Zamanaşımı ileri sürülecekse dayanak belgedeki tarihlerin ayrıntılı çıkarılması
- Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiasında mülkiyeti gösteren kayıtlar
İtiraz üzerine takip duracağından, alacaklının başvuracağı yol da öngörülerek karşı savunma baştan planlanmalıdır.
Anlaşma ile Devam Etmek Arasındaki Tercih
İcra dosyalarında taraflar çoğu zaman taksitlendirme üzerinde anlaşır. Bu anlaşmanın icra dairesi kayıtlarına geçirilmesi, tarafların yükümlülüklerini netleştirir; ancak taksit taahhüdünün doğurduğu sonuçlar hafife alınmamalıdır. Taahhüt verilmeden önce ödeme kapasitesinin gerçekçi biçimde hesaplanması, aksi hâlde ortaya çıkacak sonuçlar bakımından belirleyicidir. Ayrıca yapılan anlaşmanın faiz, vekâlet ücreti ve masrafları kapsayıp kapsamadığı yazılı olarak netleştirilmelidir; kapsam belirsiz kaldığında dosya kapanmış sanılırken bakiye üzerinden işlem devam edebilir.
Kısa Uyarı
Bu metin genel çerçeveyi anlatır; takibin türü, dayanak belge ve tebliğ tarihi izlenecek yolu tümüyle değiştirir. Süreler çok kısa olduğundan, ödeme emri veya haciz ihbarı elinize ulaştığında gecikmeden hukuki değerlendirme almanız önemlidir.