Maaşına haciz konulduğunu bordrodan öğrenen borçlunun karşısında birbirine benzeyen ama sonuçları farklı iki yol vardır: takibe itiraz ve icra mahkemesine şikâyet. İİK ve HMK çerçevesinde bu ayrım doğru yapılmadığında, dilekçe süresinde verilmiş olsa bile sonuç doğurmaz. Bu rehber, maaş haczi karşısında ispat ve belge stratejisini ele alır.
Yol ayrımı: itiraz mı, şikâyet mi?
Borcun kendisine ya da miktarına karşı çıkılıyorsa yol itirazdır ve ödeme emrinin tebliğinden itibaren kısa bir süre içinde icra dairesine yapılır. Borç tartışmasız fakat haczin usulüne veya kapsamına karşı çıkılıyorsa, örneğin maaşın haczedilemeyecek kısmına el atıldığı iddia ediliyorsa, yol şikâyettir ve icra mahkemesine gidilir. Uygulamada en sık görülen hata, haczedilemezlik iddiasının icra dairesine itiraz olarak sunulmasıdır.
Ödeme emrine itirazda içerik
- İtiraz süresi tebliğ tarihinden işler; tebligatın usulsüz olduğu düşünülüyorsa bu ayrı bir başlık altında ileri sürülmelidir.
- İmzaya itiraz ediliyorsa bunun açıkça ve ayrıca belirtilmesi gerekir; genel itiraz imzayı kapsamaz.
- Borcun bir kısmı kabul ediliyorsa kabul edilen tutar rakamla yazılmalıdır.
Haczedilemezlik iddiasının ispatı
- Güncel bordro ve ücret hesap pusulası temin edilir; ele geçen net tutar gösterilir.
- Maaşın hangi oranda kesildiği icra dosyasından tespit edilir; ücretin kanunen korunan kısmına dokunulup dokunulmadığı bu tablodan çıkar.
- Nafaka alacağı gibi ayrı rejime tabi takipler varsa bunlar ayrıştırılır.
- Aynı maaş üzerinde birden çok haciz varsa sıra cetveli ve kesinti toplamı birlikte sunulur.
- Emekli aylığı, sosyal yardım ya da benzeri ödemeler söz konusuysa, ödemenin niteliğini gösteren kurum yazısı eklenir.
Anlaşma mı, uyuşmazlığı sürdürmek mi?
Alacaklıyla yapılan taksit anlaşması, kesinti oranını düşürebilir ancak çoğu zaman borcun kabulü anlamına gelir ve mevcut itiraz haklarını zayıflatır. Bu nedenle taksit taahhüdü verilmeden önce, takibin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı ve borcun dayanağının geçerli olup olmadığı incelenmelidir. Buna karşılık borç gerçek ve belgeliyse, uzun bir yargılama yerine kesinti oranını yönetilebilir düzeye çeken bir anlaşma pratikte daha az maliyetli olabilir.
Sık yapılan hatalar
- İşverene başvurup icra dairesine hiç dilekçe vermemek.
- Süre dolduktan sonra verilen ve bu nedenle incelenmeyen itiraz.
- Bordro sunmadan, yalnızca beyanla yapılan haczedilemezlik başvurusu.
İcra takipleri sürelere sıkı biçimde bağlıdır ve her dosyanın takip türü farklı sonuç doğurur. Kesintiyi öğrendiğiniz gün dosyayı bir hukukçuya incelettirmeniz, hak kaybının önüne geçilmesi bakımından önemlidir.