Maaş haczi uygulamaları, borçlunun günlük yaşamını en doğrudan etkileyen icra işlemlerindendir. İİK sistematiği içinde bu alanda yapılan en yaygın hata, itirazla şikâyetin birbirine karıştırılması ve yanlış mercie yönelmektir. Bu rehber, kesinti oranına ilişkin tartışmanın hangi belgeyle ve nereye taşınacağını ele alır.
İtiraz mı, Şikâyet mi: Yol Ayrımı
Borcun kendisine veya imzaya yönelik itiraz ile haczin usulüne yönelik şikâyet farklı yollardır. Kesinti oranının hatalı uygulanması, haczedilemeyecek bir kalemin kesintiye dâhil edilmesi ya da bildirimin usulsüz yapılması gibi durumlar icra mahkemesine yapılacak şikâyetin konusudur. Doğru yolun seçilmesi, çoğu zaman esasa ilişkin haklılıktan daha belirleyicidir.
Ücretin Hangi Kısmı Kesilebilir
Ücretin tamamı üzerinden kesinti yapılamaz; kanun, ödemenin dörtte birinden az olmamak üzere bir sınır çizer ve borçlunun ailesinin geçimi için gerekli kısmı korur. Nafaka alacakları bakımından ise farklı bir düzen geçerlidir ve bu alacaklar diğerlerine göre öncelik taşır. Uygulamada sık görülen hata, birden fazla icra dosyasının aynı anda kesinti yapmaya başlaması ve toplam kesintinin sınırı aşmasıdır.
- Bordronun brüt ve net ayrımını gösteren tam hâli temin edilmelidir.
- Kesinti yapılan aylara ait banka kayıtları karşılaştırmalı olarak hazırlanmalıdır.
- Birden fazla dosyada kesinti varsa, dosya numaralarıyla birlikte tablo çıkarılmalıdır.
- İşverenin icra dairesine verdiği yazı örneği istenmelidir.
İşverenin Konumu ve Bildirim Yükümlülüğü
Haciz yazısını alan işverenin bildirim ve kesinti yükümlülükleri vardır; bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ayrı bir sorumluluk doğurur. Öte yandan işverenin yaptığı hatalı kesinti, borçlu bakımından çalışma ilişkisini de zedeleyebileceğinden, tartışmanın icra dosyası üzerinden yürütülmesi tercih edilmelidir.
Taksitlendirme Teklifi Karşısında Hesap Yapmak
Alacaklının önerdiği taksitlendirme, kesintinin durmasını sağlayabilir. Ancak taahhüt altına girmenin sonuçları hafife alınmamalıdır: taahhüdün ihlali ayrı bir sorumluluk doğurabilir ve ödeme planı, güncellenen faiz yüküyle birlikte hesaplanmadığında borcun toplamını büyütebilir. Anlaşma yönünde adım atmadan önce, dosya hesabının ayrıntılı dökümü istenmeli ve mevcut kesinti düzeniyle karşılaştırılmalıdır.
Not
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Kesinti oranı ve haczedilemezlik değerlendirmesi dosyanın alacak türüne göre değişebileceğinden, taahhüt imzalamadan önce hukuki görüş almanız önerilir.