Banka hesabına ya da kripto varlık hesabına bloke konulduğunda hesap sahibinin ilk tepkisi genellikle bankayla iletişime geçmek olur; oysa çözüm çoğu zaman bankada değil, işlemin dayanağındaki dosyadadır. Bu rehber, 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde kaynak ispatını ve süreç tercihini ele alır.
Önce Blokenin Dayanağı Belirlenmelidir
Blokenin idari bir tedbire mi, savcılık talimatına mı yoksa bir mahkeme kararına mı dayandığı, izlenecek yolu tamamen değiştirir. Dayanak belirlenmeden yapılan başvurular çoğu zaman yanlış mercie yöneltilir ve zaman kaybına neden olur. Bu nedenle ilk adım, işlemi uygulayan kurumdan dayanağın ve dosya bilgisinin öğrenilmesidir.
Fon Kaynağını Gösteren Belge Zinciri
- Paranın hesaba girişinden önceki aşamaya ait gelir belgeleri ve satış sözleşmeleri
- Kripto varlık platformundan alınan işlem geçmişi ve hesap özetleri
- Havale ve EFT açıklamaları ile karşı taraf bilgileri
- Ticari faaliyet varsa fatura, muhasebe kaydı ve beyanname örnekleri
Kaynak ispatında amaç, tek bir işlemi açıklamak değil, paranın izlenebilir bir zincir hâlinde nereden geldiğini göstermektir. Zincirdeki tek bir kopukluk, açıklamanın tamamını tartışmalı hâle getirebilir.
Zincir Üstü Hareketlerin Anlaşılır Anlatıya Dönüştürülmesi
Kripto varlık dosyalarında cüzdan adresleri ve işlem kayıtları teknik bir yığın oluşturur. Bu verinin tarih, tutar ve karşı taraf sütunlarıyla sadeleştirilmiş bir tabloya dönüştürülmesi, dosyayı inceleyen makam açısından anlaşılırlığı artırır. Platform kayıtlarının resmî yazı ile temin edilmesi, kişisel ekran görüntülerine göre çok daha güçlü bir delil değeri taşır.
Mağduriyet ile İsnat Arasındaki Ayrım
Uygulamada hesabına dolandırıcılık kaynaklı para gönderilen kişiler ile fiile katıldığı ileri sürülen kişiler aynı süreçte karşılaşabilmektedir. Bu ayrımın erken ortaya konulması önemlidir. Hesabın hangi amaçla kullanıldığı, karşı tarafla önceden bir ilişki bulunup bulunmadığı ve paranın hesapta kalıp kalmadığı, değerlendirmede belirleyici unsurlardandır.
İtiraz Yolu ile Sürecin Beklenmesi Arasındaki Tercih
İtiraz, tedbirin kaldırılmasını sağlayabileceği gibi dosyanın kapsamını da netleştirir. Buna karşılık soruşturmanın erken aşamasında yapılan ve belgeyle desteklenmeyen bir başvuru, çoğunlukla sonuç vermez. Karar verilirken kaynak belgelerinin tamamlanma durumu, blokenin günlük yaşamda yarattığı somut zarar ve dosyanın aşaması birlikte değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Mali suç dosyalarında belge düzeni ve zamanlama sonucu doğrudan etkilediğinden, işlem yapmadan önce hukuki destek alınması yerinde olur.