İlamsız takip, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol açar; ancak borçlunun itirazıyla birlikte tablo tersine döner ve ispat yükü yeniden alacaklının üzerine geçer. Bu rehberde itiraz sonrası izlenecek yolun elinizdeki belgeye göre nasıl belirlendiği ve mal beyanı yükümlülüğünün pratikte ne anlama geldiği ele alınmaktadır.
İtiraz Takibi Durdurur, Tartışmayı Başlatır
Ödeme emrinin tebliğinden sonra süresi içinde yapılan itiraz, takibi kendiliğinden durdurur. Bu andan itibaren alacaklının önünde iki yol vardır: icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını istemek ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açmak. Seçim bir tercih meselesi değil, elinizdeki belgenin niteliğiyle belirlenir. İcra mahkemesi yolu sınırlı ve belgeye dayalı bir incelemedir; tanık dinlenmesi gereken, sözleşmenin yorumunu gerektiren veya karşılıklı iddiaların tartışılacağı dosyalar bu yola uygun değildir.
Belgenin Niteliği Yolu Belirler
- İmzası ikrar edilmiş ya da noterlikçe düzenlenmiş belgeler, icra mahkemesi yolunu güçlendirir
- Kaşe ve imza taşımayan bir fatura tek başına yeterli bir dayanak oluşturmaz
- Cari hesap ilişkisinde mutabakat yazıları ve teyit edilmiş bakiye belgeleri önem taşır
- Ticari defterlerin usulüne uygun tutulması, tacirler arası ilişkide ayrıca değerlendirilir
- Elektronik yazışmalar bağlamıyla birlikte sunulduğunda destekleyici işlev görür
Yanlış yolun seçilmesi yalnızca zaman kaybı doğurmaz; talebin reddi hâlinde ek yükümlülükler gündeme gelebilir. Bu nedenle karar, dosyadaki belgelerin gözden geçirilmesinden sonra verilmelidir.
Mal Beyanının Kapsamı
Mal beyanı, borçlunun borcunu karşılayacak malvarlığını ve gelirini bildirmesidir. Beyanın süresinde yapılmaması ya da gerçeğe aykırı bildirimde bulunulması, İİK kapsamında ayrı sonuçlar doğurur. Beyanda bulunurken taşınmaz ve araç kayıtları, üçüncü kişilerdeki alacaklar, düzenli gelir kalemleri ve varsa ortaklık payları eksiksiz gösterilmelidir. Alacaklı cephesinde ise beyanın gerçeği yansıtmadığı iddiası, kuru bir itirazla değil kayıt araştırmasıyla desteklenmelidir.
Yapılandırma Masası mı, Yargılama mı
İtiraz sonrası taraflar çoğu zaman bir ödeme planı üzerinde görüşmeye başlar. Bu noktada verilecek karar, alacağın tutarından çok tahsil kabiliyetiyle ilgilidir. Borçlunun malvarlığı zayıfsa, kâğıt üzerinde tam tutarı gösteren bir mahkeme kararı fiilen tahsilat anlamına gelmeyebilir; teminata veya rehne bağlanmış kısmi bir ödeme planı daha güvenli olabilir. Buna karşılık borçlunun ödeme gücü bulunuyor ve itiraz sürece zaman kazandırmak amacıyla yapılmışsa, yargı yolunun sürdürülmesi ve gecikmeye bağlı taleplerin korunması daha yerinde olur. Anlaşmaya varılacaksa, mevcut takibin akıbetinin ve hacizlerin durumunun metinde açıkça düzenlenmesi gerekir.
Son Değerlendirme
İlamsız takipte sonucu belirleyen şey genellikle dilekçenin uzunluğu değil, dayanılan belgenin niteliğidir. Dosyanızdaki belgeler ve borçlunun mali durumu farklı bir yol gerektirebileceğinden, adım atmadan önce hukuki değerlendirme alınması önerilir.