İlamsız takip, alacaklıya hız sağlar; borçluya ise çok kısa bir savunma penceresi bırakır. İİK ve HMK ekseninde, ödeme emri tebliğinden itibaren işleyen yedi günlük itiraz süresinin nasıl kullanılacağı ve itirazın ispat düzeninin nasıl kurulacağı aşağıdadır.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığı Gün
Ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür ve bu süre içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir; bundan sonra borcun varlığını tartışmak çok daha zordur. İlk gün yapılacaklar şunlardır: tebliğ tarihinin belgeyle sabitlenmesi, takip dayanağının (senet, fatura, cari hesap) belirlenmesi ve takip talebindeki alacak kalemlerinin ayrıştırılması.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirleyin
Genel bir itiraz, borcun tamamına yönelik sayılır; ancak imzaya itiraz bunun içinde yer almaz. İmzaya itiraz ayrıca ve açıkça yapılmazsa, senetteki imza borçluya ait kabul edilir. Benzer şekilde yetkiye itiraz, itiraz dilekçesinde ileri sürülmediğinde sonradan tartışılamaz. Kısmi itirazda ise kabul edilen tutar açıkça gösterilmelidir; aksi halde itiraz sonuç doğurmayabilir.
İtiraz Sonrası: Alacaklının İki Yolu
- İtirazın kaldırılması: İcra mahkemesinde, yalnızca kanunda sayılan nitelikteki belgelere dayanılarak yürür. Belge bu niteliği taşımıyorsa talep reddedilir.
- İtirazın iptali: Genel mahkemede açılır, her türlü delille ispat mümkündür ve itirazın tebliğinden itibaren bir yıllık süreye tabidir.
Hangi yolun seçileceği, elde bulunan belgenin niteliğine göre belirlenir. Yanlış yol seçimi hem süre hem masraf kaybı doğurur ve kanunda öngörülen oranda tazminat riskini gündeme getirir.
Borçlu Tarafında İspat Malzemesi
- Ödeme yapıldıysa dekont, makbuz ve banka açıklaması; açıklamada hangi borca ödeme yapıldığı yazmalıdır.
- Cari hesap ilişkisinde mutabakat yazıları ve karşılıklı ekstreler.
- Malın teslim edilmediği iddiasında irsaliye, kabul tutanağı ve yazışmalar.
- Senedin teminat amacıyla verildiği iddiasında, teminat ilişkisini gösteren yazılı belge.
Süre Kaçırıldığında Kalan İhtimaller
Yedi günlük süre kaçırılmışsa, tebligatın usulsüz yapıldığı iddiası gündeme gelebilir; bu durumda öğrenme tarihi esas alınarak şikâyet yoluna gidilir. Ayrıca borcu ödeme veya zamanaşımı gibi takibin kesinleşmesinden sonraki olguların ileri sürülebileceği ayrı bir yol bulunur. Bu ihtimallerin hiçbiri, süresinde yapılacak itirazın yerini tutmaz.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Takibin dayanağı ve tebligatın şekli sonucu doğrudan etkilediğinden, ödeme emrini aldığınız gün dosyanızın incelenmesi süre kaybını önleyecektir.