Kripto varlıklarla ilgili uyuşmazlıklarda iki farklı taraf aynı sorunla karşılaşır: parasını kaptıran mağdur ve hesabına bloke konulan kişi. Her ikisinin de ihtiyacı aynıdır, paranın nereden gelip nereye gittiğini zincir hâlinde göstermek. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın 282. maddesindeki aklama suçu bu dosyaların ortak zeminini oluşturur.
İşlem Zincirini Kayıt Altına Almak
Blok zinciri üzerindeki hareketler kalıcıdır; asıl kaybolan şey, bu hareketlerin gerçek kişilerle bağını kuran kayıtlardır. Bu nedenle dosyanın temelinde platform kayıtları yer alır.
- Gönderim ve alım işlemlerine ait işlem kimlikleri ile cüzdan adresleri
- Borsa hesabına ait giriş kayıtları, kimlik doğrulama belgeleri ve çekim talepleri
- Banka hesabından platforma yapılan transferlerin dekontları
- Yatırım vaadinde bulunan kişilerle yapılan yazışmalar ve varsa sesli görüşme kayıtları
- Platformun kapanması hâlinde erişilebilen son ekran kayıtları ve alan adı bilgileri
Blokenin Kaynağını Doğru Teşhis Etmek
Hesap üzerindeki kısıtlama her zaman aynı hukuki temele dayanmaz. Bankanın kendi risk politikası kapsamında uyguladığı kısıtlama, MASAK bildirimi üzerine yapılan işlem askıya alma ve soruşturma kapsamında verilen elkoyma kararı birbirinden farklıdır. Hangi mercinin karar verdiği belirlenmeden yapılan başvurular sonuçsuz kalır. Adli bir karar söz konusuysa, karara karşı öngörülen itiraz yolu ve süresi kararın kendisinden okunmalı, sürenin başlangıcı tebliğ tarihine göre hesaplanmalıdır.
İyi Niyetin İspatı Neden Bu Kadar Önemli
Hesabına dolandırıcılık kaynaklı para geçen kişi, çoğu zaman bu ilişkiden habersizdir. Böyle bir durumda savunmanın merkezinde, paranın hangi ticari ilişkiye dayandığını gösteren belgeler yer alır. Ürün satışı, hizmet bedeli veya borç ödemesi iddiası varsa bunu destekleyen sözleşme, fatura ve teslim kaydı sunulmalıdır. Kimliğini veya hesabını başkasına kullandıran kişiler bakımından ise sorumluluğun kapsamı ayrıca değerlendirilir; hesabın devredilmesi tek başına masumiyet göstergesi olarak kabul edilmez.
Zararın Tazmini için Paralel Yürütülecek Adımlar
Ceza soruşturması yürürken alacağın tahsili için ayrı hukuki yolların değerlendirilmesi gerekir. Failin veya aracı kişilerin malvarlığına yönelik tedbir talepleri, soruşturmanın sonucu beklenmeden gündeme gelebilir. Yurt dışında kurulu bir platform söz konusu olduğunda ise, hangi hukukun ve hangi mahkemenin yetkili olacağı sözleşme metnindeki kayıtlardan başlanarak incelenir. Bu aşamada teklif edilen kısmi geri ödemelerin kabulü, kalan talepler bakımından feragat sonucu doğurabileceğinden metin dikkatle okunmalıdır.
Son Söz
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; işlemin yapıldığı platform, paranın izlediği güzergâh ve blokenin dayanağı sonucu esaslı biçimde değiştirir. Hesap kısıtlaması veya kayıp söz konusu olduğunda, adımların dosyaya göre planlanması için hukuki destek alınması önerilir.