Hesabın ya da cüzdanın kullanıma kapatıldığı anda ilk soru şudur: bu kısıtlamayı kim, hangi yetkiye dayanarak koydu. Cevap değişince başvurulacak merci de değişir. Yanlış kapıya yapılan başvuru yalnızca sonuçsuz kalmaz, itiraz için tanınan kısa süreleri de tüketir.
Blokenin Üç Farklı Kaynağı
Uygulamada karşılaşılan kısıtlamalar genellikle üç başlıkta toplanır. Birincisi, soruşturma kapsamında verilen adli el koyma ya da tedbir kararlarıdır; burada muhatap savcılık veya mahkemedir. İkincisi, 5549 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde yürütülen yükümlülük denetimlerinden doğan idari nitelikli kısıtlamalardır. Üçüncüsü ise kuruluşun kendi sözleşmesine ve risk politikasına dayanarak uyguladığı işlem kısıtlarıdır. Her üçünde de itiraz yolu ve süresi farklıdır.
İlk Gün Yapılacaklar
- Kuruluştan kısıtlamanın dayanağının yazılı olarak bildirilmesinin istenmesi
- Bildirimin tarih ve saatinin kayda geçirilmesi
- Hesap hareketlerinin kısıtlama öncesine ait dökümünün alınması
- Karşı taraf bilgileri ve açıklama alanlarının bulunduğu ayrıntılı raporun indirilmesi
- Kısıtlama nedeniyle doğan somut zararın belgelenmeye başlanması
Adli Kaynaklı Kısıtlamada İzlenecek Yol
Soruşturma kapsamındaki el koyma kararlarına karşı CMK usulüne göre itiraz edilir ve süre, kararın öğrenilmesine bağlı olarak işler. Dilekçede TCK 282 kapsamındaki isnat söz konusuysa, fonun kaynağının hukuka uygun olduğunu gösteren belge zinciri esas alınmalıdır: maaş bordroları, satış sözleşmeleri, fatura ve gümrük kayıtları, önceki dönemlere ait hesap hareketleri. Soyut iyi niyet beyanı yerine para akışının baştan sona izlenebilir kılınması sonuç doğurur.
Fon Kaynağı Dosyasını Kurmak
- Kısıtlanan tutarın hangi işlemlerden oluştuğu kalem kalem ayrıştırılır.
- Her kalem için dayanak belge eşleştirilir ve tarih sırasına konur.
- Karşı taraflarla yapılan sözleşme ve yazışmalar ekleneceği sıraya göre numaralandırılır.
- Kripto varlık işlemlerinde transfer kayıtları ve platform çıktıları birlikte sunulur.
- Ticari faaliyetten doğan hacim, defter kayıtlarıyla desteklenir.
Zamana Karşı Yarış
Kısıtlama uzadıkça ticari ilişkiler zarar görür ve zararın ispatı güçleşir. Bu nedenle iptal ya da kaldırma talebiyle birlikte, kısıtlamanın devamı hâlinde doğacak telafisi güç sonuçların somut biçimde anlatılması gerekir. Tedarikçi ödemelerinin durması, personel maaşlarının aksaması gibi olgular genel ifadelerle değil, vadesi gelen yükümlülükleri gösteren belgelerle ortaya konmalıdır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; kısıtlamanın dayanağı değiştikçe süre ve merci de değişir. Bildirimi aldığınız gün dayanağı sorup dosyayı bir hukukçuyla değerlendirmek, itiraz penceresini açık tutar.