İlamsız takipte borçlunun karşılaştığı en somut sonuç genellikle maaşına konulan hacizdir. Bu aşamada yapılan en yaygın hata, itiraz edilmesi gereken yerde şikâyet, şikâyet edilmesi gereken yerde itiraz yoluna gidilmesidir. İİK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, maaş haczi karşısında doğru yolun seçilmesini ve tebligat gecikmesinin yarattığı kaybı ele alır.
İki farklı yol, iki farklı merci
Ödeme emrine itiraz, borcun kendisine, miktarına, faize, imzaya veya yetkiye yöneliktir ve süresi içinde icra dairesine yapılır. Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Buna karşılık haczin usulüne aykırı uygulandığı iddiası bir itiraz değil, icra mahkemesine yapılacak şikâyettir. Örneğin kesinti oranının kanuna aykırı belirlenmesi, haczedilemeyecek bir kalemin haczedilmesi veya haciz işleminin usulüne uymaması şikâyet konusudur. Bu ayrımın karıştırılması, doğru talebin yanlış mercide reddedilmesine yol açar.
Maaşın tamamı haczedilemez
Kanun, borçlunun ve ailesinin geçimini koruma amacıyla maaş üzerindeki haczi sınırlandırmıştır; maaşın tamamı haczedilemez ve kanunda öngörülen asgari kesinti oranının altına inilemez. Nafaka alacakları bakımından ise ayrı bir rejim uygulanır ve bu sınırlamalar aynı şekilde geçerli olmaz. Ayrıca emekli aylıkları, ihbar ve kıdem tazminatı gibi kalemlerin haczedilebilirliği farklı kurallara tabidir. Bordroda hangi kalemin haczedildiği tek tek incelenmeden şikâyet dilekçesi yazılmamalıdır.
İşverene yazılan müzekkere ve gecikmeler
- İşveren müzekkereye süresinde cevap vermezse sorumluluğu doğabilir; bu durum alacaklı açısından ayrıca takip edilmelidir
- Borçlunun işyeri değiştiğinde kesintinin kesilmesi ve yeni işverene müzekkere yazılması gerekir
- Birden fazla dosyadan haciz varsa sıra cetveli ve kesinti dağılımı kontrol edilmelidir
- Kesinti tutarları düzenli olarak dosyaya yansıyor mu, ekstre üzerinden doğrulanmalıdır
- Borç bittiği hâlde kesintinin sürmesi, derhal bildirim gerektiren bir durumdur
Tebligat gecikmesi burada neyi kaybettirir
Ödeme emrinin eski adrese tebliğ edilmesi, borçlunun takipten ancak maaşına haciz konulduğunda haberdar olmasına yol açar. Bu noktada itiraz süresi çoktan geçmiş olabilir. Tebligatın usulsüz yapıldığı iddiası, ayrı bir usulsüz tebligat şikâyetiyle ileri sürülür ve öğrenme tarihi esas alınır; ancak öğrenme tarihinin ispatı borçluya düşer. Bu nedenle haczi öğrendiğiniz gün, hangi kanaldan öğrendiğinizi gösteren kaydı saklamak pratik değeri yüksek bir adımdır.
Kontrol listesi
- İcra dosyasını inceleyerek ödeme emrinin tebliğ tarihini ve tebliğ biçimini tespit edin.
- Tebligatın usulsüz olduğunu düşünüyorsanız öğrenme tarihini belgeleyin ve gecikmeden başvurun.
- Bordronuzu ve haciz yazısını yan yana koyup kesilen kalemleri tek tek denetleyin.
- Talebinizin itiraz mı şikâyet mi olduğunu belirleyip doğru mercie yönelin.
- Ödeme yapıldıysa dekontları dosyaya sunarak bakiye borcun güncellenmesini isteyin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; takip türü, alacağın niteliği ve kesinti kalemleri sonucu doğrudan etkilediğinden, maaşınıza haciz konulduğunda dosya üzerinden hukuki değerlendirme almanız önerilir.