Dolandırıcılık ya da aklama şüphesi içeren dosyalarda belirleyici aşama, paranın hangi hesap ve cüzdanlar üzerinden hareket ettiğinin ortaya konmasıdır. Ödeme kuruluşları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları üzerinden yapılan transferlerde paranın izlenmesi, zamanla kayıtların erişilemez hâle gelmesi nedeniyle geciktikçe zorlaşır. Bu rehber, 5411, 5549 sayılı Kanunlar, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde izlenecek adımları anlatıyor.
İlk başvuru neden hızla yapılmalı
Transferin gerçekleştiği ilk saatlerde yapılan bildirim, hem bloke ihtimalini hem de kayıtların bütünlüğünü artırır. Bankaya ve ödeme kuruluşuna yapılan yazılı bildirim, savcılığa yapılacak şikâyetin yerini tutmaz; ikisi paralel yürütülmelidir. Şikâyet dilekçesinde, hangi hesaptan hangi hesaba, hangi tarih ve saatte, hangi tutarın gittiği tablo hâlinde verilmelidir.
Kayıt zincirinin halkaları
Bir transferin izlenebilmesi için tek bir dekont yetmez. Gönderen hesabın ekstresi, alıcı hesabın açılışına ilişkin kimlik ve tanıma bilgileri, ödeme kuruluşunun işlem referans numaraları ve kripto tarafında işlem karması ile cüzdan adresleri birlikte değerlendirilir. Kripto varlık transferlerinde zincir üzerindeki hareket herkese açık olsa da, cüzdanın kime ait olduğu ancak hizmet sağlayıcı kayıtlarıyla eşleştirilebilir.
Delil eksikliğinin dosyayı tıkadığı noktalar
- Sadece ekran görüntüsü sunulup işlem referans numarasının belirtilmemesi
- Kripto tarafında işlem karması ve cüzdan adresinin dilekçeye yazılmaması
- Yurt dışı platform kullanılan hâllerde platformun ticari unvanının ve merkezinin tespit edilmemesi
- Şüpheliyle yapılan yazışmaların, çağrı kayıtlarının ve tanıtım içeriklerinin saklanmaması
- Mağduriyetin tutarını gösteren hesap dökümünün dönem bütünlüğü içinde alınmaması
El koyma ve bloke işlemlerine karşı yol
Şüphe kapsamında hesaplara uygulanan tedbirler, işlemle ilgisi bulunmayan kişileri de etkileyebilir. Bu durumda tedbir kararına karşı ilgili hakimliğe itiraz edilir ve hesaptaki paranın kaynağının meşru olduğu belgelenir. Ticari faaliyet gelirleri için fatura ve sözleşme, kişisel birikimler için önceki dönem hesap hareketleri, satış gelirleri için tapu ya da devir kaydı gibi kaynağı gösteren belgeler dosyaya konulmalıdır.
Dosya kurma sırası
- İşlem tablosu, tarih ve saat sırasına göre oluşturulur.
- Her satır için referans numarası, alıcı bilgisi ve kanal yazılır.
- Kurumlardan kayıt talebi için ayrı ayrı yazılı başvuru yapılır.
- Kripto işlemleri zincir kayıtlarıyla eşleştirilir.
- Tedbir talepleri, hangi hesabı hedeflediği belirtilerek ayrı yazılır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşlem kanalı, kurumun tabi olduğu düzenleme ve dosyadaki şüphe kapsamı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, süreci bir hukukçuyla yürütmeniz uygun olur.