Ödeme kuruluşları, elektronik para kuruluşları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları üzerinden geçen işlemler, klasik banka hesabından farklı bir kayıt düzeni doğurur. Bu hesaplarda bir bloke veya el koyma kararıyla karşılaşıldığında, paranın nereden gelip nereye gittiğinin izlenebilir biçimde ortaya konması savunmanın merkezine yerleşir.
Blokenin Kaynağını Doğru Tespit Etmek
Her bloke aynı hukuki temele dayanmaz. Hesabın dondurulması; adli bir soruşturma kapsamındaki koruma tedbirinden, 5549 sayılı Kanun çerçevesindeki şüpheli işlem yükümlülüklerinden ya da kuruluşun 5411 sayılı Kanun ve ilgili düzenlemelerden kaynaklanan iç kontrol uygulamalarından doğabilir. Kripto varlık hizmetleri bakımından SPK'nın kripto düzenlemeleri kapsamındaki yükümlülükler de devreye girer. Hangi kararın uygulandığı öğrenilmeden yapılan başvuru, yanlış mercie yöneltilir.
Para Akışını Belgeleyen Zincir
- Hesap açılış belgeleri ve müşteri tanıma sürecinde verilen bilgiler
- İşlem geçmişinin, karşı taraf bilgileriyle birlikte tam dökümü
- Fon kaynağını gösteren belgeler: satış sözleşmesi, fatura, maaş bordrosu, tapu satış bedeli
- Kripto işlemlerinde cüzdan adresleri ve transfer kayıtları
- Transfer açıklamaları ile ticari ilişkiyi doğrulayan yazışmalar
Bu zincirde tek bir halkanın eksik kalması, aksi ispatlanana kadar sorunun kaynağı gibi görünür. Bu nedenle belgeler kronolojik ve karşılaştırmalı bir tablo hâlinde sunulmalıdır.
İsnadın Ağırlığını Anlamak
Dosyada suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama iddiası bulunuyorsa, TCK 282 kapsamındaki değerlendirme öncül suç ile malvarlığı arasındaki bağa odaklanır. Bu durumda savunma iki katmanlıdır: fonun meşru kaynağının gösterilmesi ve işlem yapan kişinin bu bağı bilebilecek durumda olmadığının ortaya konması. Ticari hacmi yüksek hesaplarda, işlemlerin olağan ticari akışa uygunluğunu gösteren mali kayıtlar ayrıca önem taşır.
Başvuru Sırası ve Tebligat Gecikmesi
- Kuruluştan blokenin dayanağı ve tarihi yazılı olarak istenir.
- Karar adli bir mercie dayanıyorsa, dosya numarası üzerinden ilgili mercie başvurulur.
- Kaldırma talebi, hesabın tamamı yerine ilgisiz kalemler ayrıştırılarak somutlaştırılır.
- Ret hâlinde itiraz, ret gerekçesinde eksik bulunan belgeyi hedef alarak yenilenir.
Bu dosyalarda kararlar çoğu zaman elektronik ortamda tebliğ edilir ve süreler hızla işler. Yurt dışı merkezli platformlarda bildirimlerin gecikmesi, itiraz hakkının fark edilmeden tükenmesine yol açabilir; bu nedenle bildirim kanallarının düzenli izlenmesi gerekir. Buradaki çerçeve genel niteliktedir, işlem hacmi yüksek dosyalarda mali müşavir ve hukukçunun birlikte çalışması yerinde olur.