İcra takibinde satış aşaması, borçlu için son değil çoğu zaman ilk gerçek uyanma anıdır. Oysa o noktaya gelindiğinde birçok itiraz yolu kapanmış olur. İİK ve HMK çerçevesinde, ödeme emrinin tebliğinden ihalenin feshine kadar hangi adımın hangi sırada atılacağı ve mal beyanı yükümlülüğünün nereye oturduğu aşağıda ele alınmıştır.
Ödeme Emrinin Tebliğiyle Başlayan Zincir
Takibin bütün süreleri ödeme veya icra emrinin tebliğinden hesaplanır. Bu nedenle dosyanın ilk incelemesi tebliğ evrakı üzerinden yapılmalıdır: tebliğin yapıldığı adres, evrakı teslim alan kişinin sıfatı, kapıya bırakma hâlinde yapılan bildirimin usulüne uygunluğu. Usulsüz tebliğ iddiası, kaçırılmış bir itiraz süresini yeniden açabilecek tek yol olduğu için özenle kurulmalıdır. Elektronik tebligat kullanılan dosyalarda ise sisteme bırakılma anının yarattığı gecikme riski ayrıca değerlendirilir.
Mal Beyanı Yükümlülüğünün Yeri
Mal beyanı, borçlunun malvarlığını icra dosyasına bildirmesidir ve bu yükümlülük süreye bağlıdır. Yükümlülüğün hiç yerine getirilmemesi ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunulması, İİK kapsamında ayrı yaptırımlar doğurur. Beyanın "malım yoktur" biçiminde tek satırla yapılması yeterli görülmez; geçim kaynağının ne olduğu da açıklanmalıdır. Beyandan sonra malvarlığında değişiklik olduğunda bunun bildirilmesi de gerekir.
Kıymet Takdiri ve Satış İlanı
- Haczedilen mala ilişkin kıymet takdiri raporu tebliğ edildiğinde, itiraz süresi işlemeye başlar; rapor beklenip satış aşamasında itiraz edilmesi sonuç vermez.
- Kıymet takdirine itiraz, emsal veriler ve malın niteliğine ilişkin somut bilgilerle desteklenmelidir.
- Satış ilanının usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve ilgililere tebliğ edilip edilmediği kontrol edilir.
- Taşınmazda kira ilişkisi veya üçüncü kişi hakkı varsa bu durum satıştan önce dosyaya bildirilmelidir.
İhalenin Feshi ve Tebligat Gecikmesi
İhalenin feshi talebi kısa bir süreye tabidir ve bu süre ihale tarihinden ya da usulsüzlüğün öğrenilmesinden itibaren hesaplanır. Bu alandaki en sık hak kaybı, satış ilanının veya kıymet takdiri raporunun borçlunun eline geçmemesinden doğar; borçlu satışı ancak taşınmazın el değiştirmesiyle öğrenir ve fesih süresi çoktan işlemeye başlamıştır. Bu nedenle icra dosyası, tebligat beklenmeden düzenli aralıklarla incelenmelidir. Dosyadaki her tebliğ evrakının tarihi, tek bir takip listesinde tutulduğunda hangi itiraz yolunun hâlâ açık olduğu görülebilir.
İcra dosyalarında süreler kısa ve birbirine bağlıdır. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; takip dosyanızın evrakı ve tebligat kayıtları incelenmeden hangi itirazın kullanılabileceği söylenemeyeceği için, satış aşamasından önce hukuki destek alınması gerekir.