İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü savunma aracı, ödeme emrine süresinde ve doğru içerikle yapılan itirazdır. Uygulamada ise sorun çoğu zaman itirazın içeriğinden değil, ödeme emrinin borçluya geç ulaşmasından ya da hiç ulaşmamasından doğar. Bu rehber, İİK ve HMK çerçevesinde tebligatın gecikmesi ihtimalini merkeze alarak itiraz ve başvuru adımlarını sıralar.
Her Hesaplama Tebliğ Tarihinden Başlar
İtiraz süresi, ödeme emrinin borçluya usulüne uygun tebliğ edildiği tarihten işlemeye başlar. Bu nedenle dosyayı devralan kişinin ilk işi takip talebini değil, tebligat parçasını incelemektir. Parçada kime, hangi adreste ve hangi şerhle teslim yapıldığı; komşuya, kapıcıya veya muhtarlığa bırakma hâlinde haber kâğıdının bırakılıp bırakılmadığı tek tek kontrol edilmelidir. Adres kayıt sistemine dayalı tebligatlarda ise şerhin gerçekten o adrese ilişkin olup olmadığı ayrı bir inceleme konusudur.
İtiraz Dilekçesinde Ayrı Ayrı Kurulması Gereken Başlıklar
Borçlu itirazı tek bir cümleye sıkıştırıldığında, sonradan itiraz sebeplerini genişletme sorunuyla karşılaşılır. Bu nedenle itiraz katmanlı kurulmalıdır:
- Borca itiraz: borcun hiç doğmadığı, ödendiği, takas edildiği veya zamanaşımına uğradığı.
- İmzaya itiraz: adi senede dayalı takiplerde imza inkârının açıkça ve ayrıca yazılması.
- Yetkiye itiraz: icra dairesinin yetkisiz olduğu iddiasıyla birlikte yetkili dairenin gösterilmesi.
- Fer'ilere itiraz: işlemiş faiz, faiz türü ve oran ile takip masraflarının ayrıca hedef alınması.
Mal Beyanı Yükümlülüğü İtirazla Birlikte Nasıl Yönetilir
İtiraz etmiş olmak mal beyanı yükümlülüğünü her hâlde ortadan kaldırmaz; itirazın takibi durdurmadığı takip türlerinde beyan yükümlülüğü ayrıca izlenmelidir. Beyan verilirken malvarlığı unsurları gerçeğe uygun biçimde, üçüncü kişilerdeki alacaklar ve düzenli gelir kalemleri de dâhil edilerek yazılmalıdır. Eksik veya gerçeğe aykırı beyanın yaptırımı bulunduğundan, tereddütlü kalemler beyan dışı bırakılmak yerine açıklama notuyla gösterilmelidir.
Süre Kaçtıysa Açık Kalan İki Kapı
Tebligatı geç öğrenen borçlu için birbirinden farklı iki yol vardır. Birincisi, kusuru olmaksızın süresinde itiraz edememe hâlinde engelin ortadan kalktığı tarihten itibaren yapılan gecikmiş itirazdır; burada mazeretin belgeyle ortaya konması belirleyicidir. İkincisi, tebligatın usulsüzlüğüne dayanan şikâyet yoludur; bu yolda öğrenme tarihi bildirilir ve tebliğ tarihinin öğrenme tarihine göre düzeltilmesi istenir. Hangisinin seçileceği, tebligat parçasındaki somut aykırılığın niteliğine göre belirlenir.
Dosyayı Teslim Almadan Önce Bakılacaklar
- Takip dayanağı belge ile takip talebindeki alacak kalemlerinin örtüşüp örtüşmediği.
- Tebligat parçasındaki tarih, şerh ve imzaların kendi içinde tutarlılığı.
- Aynı alacak için başka bir dosyada mükerrer takip bulunup bulunmadığı.
- İtirazın kaldırılması veya iptali aşaması geldiğinde kullanılacak belgelerin baştan ayrılması.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte bilgi paylaşımıdır. Tebligat parçasındaki tek bir şerh bile izlenecek yolu tümüyle değiştirebileceğinden, dosyanızı belgeleriyle birlikte bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olur.