İlamsız takip, elinde ilam bulunmayan alacaklının doğrudan icra dairesine başvurabildiği bir yoldur. Borçlu açısından belirleyici olan an, ödeme emrinin tebliğ edildiği andır: İİK sistematiğinde bu tebligattan sonra hem itiraz hem de mal beyanı için kısa süreler işlemeye başlar. Aşağıda bu iki yükümlülüğün karıştırılmaması için pratik bir yol haritası var.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında İlk Üç Kontrol
- Tebliğ tarihi: zarf üzerindeki tarih ve tebliğ şerhi, tüm sürelerin başlangıcıdır; hemen not edilmelidir.
- Takibin dayanağı: bir senede mi, faturaya mı, cari hesaba mı dayanıyor? Dayanak, itirazın içeriğini belirler.
- İcra dairesinin yeri: yetkisiz daire seçilmişse yetki itirazı, süresinde ve diğer itirazlarla birlikte ileri sürülmelidir.
İtirazın Kapsamını Doğru Seçmek
İtiraz "her şeye itiraz ediyorum" biçiminde yazıldığında sonradan sınırlama sorunları doğabilir. Uygulamada üç ayrı eksen vardır: borcun kendisine itiraz, imzaya itiraz ve yetkiye itiraz. İmza sizin değilse bu açıkça ve ayrıca belirtilmelidir; imzaya itiraz edilmediği takdirde senedin sizden sadır olduğu kabul edilerek ilerlenir. Borcun bir kısmı ödenmişse kısmi itirazda ödenen tutar rakamla gösterilmelidir; aksi hâlde itiraz belirsiz kalır.
Mal Beyanı Ayrı Bir Yükümlülüktür
Takibe itiraz etmiş olmak, mal beyanı yükümlülüğünü her hâlde ortadan kaldırmaz. Beyanın gerektiği durumda süresinde ve gerçeğe uygun verilmemesi, İİK'da öngörülen yaptırımlarla karşılaşılmasına yol açabilir. Beyanda malvarlığı unsurları, gelir kaynakları ve borcu karşılamaya yetecek değerler açıkça gösterilmelidir; "malım yok" şeklindeki tek cümlelik metinler çoğu zaman eksik kabul edilir.
Tebligat Usulsüzse İzlenecek Yol
Ödeme emri hiç ulaşmamış, komşuya veya çalışılmayan bir iş adresine bırakılmış ya da şerh usulüne uygun düzenlenmemiş olabilir. Böyle bir durumda süreler geçmiş görünse dahi, usulsüz tebliğ iddiası öğrenme tarihi belirtilerek icra hukuk mahkemesine taşınabilir. Bu başvuruda öğrenmeye ilişkin somut dayanak (banka bloke bildirimi, kayıt sorgusu tarihi, işyerine gelen haciz ihbarı) mutlaka gösterilmelidir.
İtirazdan Sonra Ne Olur?
- İtiraz takibi durdurur; alacaklı bunu aşmak için mahkemeye başvurmak zorundadır.
- Alacaklının elindeki belgenin niteliğine göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yolları gündeme gelir.
- Bu aşamada haksız çıkma hâlinde tazminata hükmedilebileceği için, itirazın gerekçesi baştan sağlam kurulmalıdır.
- Ödeme yapılmışsa dekont, makbuz ve banka açıklamaları tek dosyada birleştirilmelidir.
Metin genel bilgilendirme amacı taşır; takip dosyanızın türü ve dayanağı sonucu değiştirebileceğinden, süre geçmeden hukuki destek almanız önerilir.