Bir hesaba giren paranın kaynağı tartışmalı hâle geldiğinde, dosya çoğu zaman aynı anda iki ayrı düzlemde ilerler: bankacılık ve ödeme hizmetleri mevzuatı çerçevesinde yürütülen idari denetim ile TCK 282 kapsamındaki adli soruşturma. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin sermaye piyasası düzenlemeleri, bu iki düzlemin kesişme noktasını oluşturur.
İdari Denetim ile Adli Soruşturmanın Ayrı Yolları
Şüpheli işlem bildirimi, hesap hareketlerinin incelenmesi ve yükümlülük denetimi idari sürecin parçasıdır; buradan çıkan tespit tek başına bir suç isnadı değildir. Adli süreç ise savcılık tarafından yürütülür ve aklama suçu bakımından yargılama ağır ceza mahkemesinin görev alanına girer. Bu ayrım gözden kaçırıldığında, idari yazışmalarda verilen savunmalar sonradan ceza dosyasında aleyhe yorumlanabilir. İki süreçte de aynı olgusal anlatının korunması esastır.
Ödeme ve Kripto Kayıtlarının Delil Değeri
Paranın izlenmesinde belirleyici olan, hesap özetlerinden çok işlem zincirinin bütünüdür: gönderenin kimliği, işlemin açıklaması, zaman damgası ve varsa cüzdan adresleri. Kripto varlık işlemlerinde borsa kayıtları ile zincir üzerindeki hareketlerin eşleştirilmesi gerekir; yalnızca ekran görüntüsüne dayanan bir savunma çoğu zaman yetersiz kalır. Kayıtların hizmet sağlayıcıdan resmî yazıyla temin edilmesi, sonradan doğruluk tartışmasını büyük ölçüde kapatır.
El Koyma ve Tedbir Kararlarında İtiraz
Hesaplara ilişkin tedbir ve el koyma kararlarına karşı itiraz yolu ve mercii kanunda ayrıca düzenlenmiştir; bu kararlar kesinleşmiş bir hüküm değil, geçici koruma tedbirleridir. İtirazın gecikmesi hâlinde ticari faaliyet fiilen durabileceğinden, karar öğrenilir öğrenilmez hangi mercie başvurulacağı netleştirilmelidir. Tedbirin kapsamı dışındaki hesapların ayrıştırılması talebi de aynı dilekçede somut olarak ileri sürülmelidir.
Zincirin Kopan Halkası: Usule Aykırı İşlem
- İşlem kayıtlarının kaynağı ve alınma yöntemi belgelenmeden dosyaya sunulması
- Şirket yetkilisinin sıfatının (temsilci, çalışan, ortak) netleştirilmemesi
- Aynı olayda idari ve adli süreçler için çelişkili beyan verilmesi
- Yabancı hizmet sağlayıcıdan bilgi teminine ilişkin usulün gözetilmemesi
- Tedbir kararına itiraz süresinin kaçırılması
Dosya Hazırlığında Sıra
- İncelemeye konu dönem gün gün belirlenir ve işlem dökümü çıkarılır.
- Her para girişi için ticari veya kişisel dayanak belgesi eşleştirilir.
- Kripto işlemlerinde borsa ve cüzdan kayıtları aynı tabloda birleştirilir.
- İdari yazışmalar ile adli beyanlar arasında tutarlılık denetimi yapılır.
Yukarıdakiler genel çerçeveyi anlatır; işlemlerin hacmi, tarafların sıfatı ve tedbirin kapsamı sonucu değiştirebileceğinden, bu tür dosyalarda erken aşamada hukuki destek alınması önem taşır.