Hesabından rızası dışında para çıktığını fark eden kişinin ilk refleksi bankaya itiraz etmektir. Ancak itirazın kuruluşa yapılması hukuki sürecin başlangıcıdır, sonucu değil. 5411 kapsamındaki bankalar, ödeme hizmeti sağlayıcıları ve SPK düzenlemelerine tabi kripto varlık hizmet sağlayıcıları farklı denetim rejimlerine tabidir; 5549 ve TCK 282 boyutu devreye girdiğinde ise dosya bambaşka bir mecraya taşınır. Bu ayrımı görmeden yapılan başvuru, usulden kaybedilen bir dosya anlamına gelebilir.
İtirazın Muhatabı Kim?
Yetkisiz işlem iddiasında kuruluşa yapılan yazılı bildirim, işlemin ne zaman fark edildiğini gösterdiği için delil değeri taşır. Kuruluşun cevabı olumsuzsa denetim otoritesine şikâyet yolu ayrıca açıktır; fakat bu şikâyet bir alacak doğurmaz. Paranın iadesi ancak yargı yoluyla istenebilir ve iki yol paralel yürütülebilir.
Tüketici İşlemi mi, Ticari İş mi?
Görevli mahkemeyi belirleyen temel ölçüt, hesabın kullanım amacıdır. Bireysel amaçla açılmış bir hesap üzerinden yapılan işlem tüketici işlemi sayılırken, ticari faaliyet için kullanılan hesapta uyuşmazlık ticari nitelik kazanır ve bu durum arabuluculuk dava şartı bakımından da sonuç doğurur. Şirket ortağının şahsi hesabı ile şirket hesabının karıştırılması, uygulamada en sık rastlanan görev hatasıdır.
Yetki Kaydının Sınırı
Çerçeve sözleşmelere konulan yetki hükümleri her durumda bağlayıcı değildir. Tüketici konumundaki müşteri bakımından bu kayıtlar denetime tabidir; ticari ilişkide ise geçerliliği daha kolay kabul edilir. Yetki itirazı, esasa cevaptan önce ve süresinde ileri sürülmezse sonradan dile getirilemez.
Riskin Yoğunlaştığı Noktalar
- İşlemin fark edildiği tarihe dair hiçbir yazılı kaydın bulunmaması
- Talebin yalnızca anapara üzerinden kurulup faiz ve masrafların atlanması
- Kripto varlık transferlerinde platform kayıtlarının zamanında istenmemesi
- Ceza şikâyeti dosyasındaki bilirkişi raporunun hukuk dosyasına hiç eklenmemesi
- Ticari dosyada arabuluculuğa başvurulmadan dava açılması
Her ödeme uyuşmazlığının teknik akışı kendine özgüdür. Bu yazı yön göstermeyi amaçlar; hesap hareketleri ve sözleşme metni incelenmeden görev ve yetki konusunda kesin bir tercih yapılmamalıdır.