İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç itirazdır; ancak bu araç yalnızca doğru kapıya, doğru içerikle ve süresinde götürüldüğünde işe yarar. İİK ve HMK ekseninde borçlu haklarını kaybettiren şey çoğu zaman borcun varlığı değil, itirazın yanlış mercie yöneltilmesidir.
İtiraz ile Şikâyet Farkı
Borcun kendisine, miktarına veya faize yönelik karşı çıkış itirazdır ve takibi yürüten icra dairesine yapılır. Buna karşılık icra memurunun işleminin hukuka aykırı olduğu iddiası şikâyettir ve icra mahkemesine yöneltilir. Haczedilemez mal üzerine haciz konulması, kıymet takdirinin usulsüzlüğü veya tebligattaki aykırılık bu ikinci kategoridedir. İkisinin karıştırılması, hakkın esasına hiç girilmeden ret ile sonuçlanır.
Takip Türü Yolu Belirler
- İlamsız takipte ödeme emrine itiraz takibi kendiliğinden durdurur; alacaklı bunun kaldırılması için mahkemeye başvurmak zorundadır.
- Kambiyo senedine dayalı takipte itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; itiraz icra mahkemesine yapılır.
- İlamlı takipte borca itiraz mümkün değildir; ancak icranın geri bırakılması talebi gündeme gelebilir.
- Yetki itirazı, esasa ilişkin itirazla birlikte ve açıkça ileri sürülmediğinde sonuç doğurmaz.
İmzaya İtirazın Ayrı Rejimi
Senetteki imzanın borçluya ait olmadığı iddiası, borca itirazdan ayrı ve açıkça belirtilmelidir. Bu ayrım yapılmadığında imza ikrar edilmiş sayılabilir ve savunmanın en güçlü ekseni daha başlangıçta kapanır.
Usule Aykırı İşlemin Doğduğu Noktalar
Tebligatın usulüne uygun yapılmadığı hâllerde süre işlemeye başlamamış olabilir; bu durum öğrenme tarihinin belgelenmesini gerektirir. Bir diğer sık hata, itirazın yalnızca sözlü olarak veya kayda geçirilmeden yapılmasıdır. Ayrıca kısmi itirazda kabul edilen tutarın açıkça gösterilmemesi, itirazın tamamının belirsizliği nedeniyle sonuçsuz kalmasına yol açabilir.
İtiraz Dosyası Kurulurken
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat parçası incelenir.
- Takip dayanağı belge ile alacak kalemleri satır satır karşılaştırılır.
- İtiraz kalemleri borç, faiz, yetki ve imza başlıkları hâlinde ayrı ayrı yazılır.
- Haciz ihtimaline karşı haczedilemeyecek mal ve gelirler önceden listelenir.
Buradaki anlatım genel usul çerçevesini aktarır. Takibin türü, senedin niteliği ve tebligatın şekli sonucu doğrudan etkilediğinden, ödeme emri elinize ulaştığı anda hukuki değerlendirme almanız önem taşır.