Kripto varlık işlemleri nedeniyle banka hesabına erişimin kısıtlandığı durumlarda ilk yapılması gereken, itiraz dilekçesi yazmak değil, blokenin kaynağını doğru tespit etmektir. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı MASAK mevzuatı, sermaye piyasası düzenlemeleri ve TCK kapsamındaki suç isnatları birbirinden farklı yollar açar. Kaynağı belirlenmeden yapılan başvuru, çoğu zaman yanlış mercie gitmiş bir dilekçe olarak kalır.
Blokenin Üç Farklı Kaynağı
Birincisi bankanın kendi risk yönetimi çerçevesinde uyguladığı kısıtlamadır; burada muhatap doğrudan bankadır ve öncelikle yazılı bilgi talebi gerekir. İkincisi idari nitelikli tedbirlerdir; şüpheli işlem bildirimi sonrası uygulanan işlemler bu kapsamdadır. Üçüncüsü ise adli mercilerin verdiği el koyma veya tedbir kararlarıdır; bu durumda hesap üzerindeki kısıtlama bir yargı kararına dayanır ve yalnızca ceza usulü içindeki yollarla kaldırılabilir.
Her Kaynak İçin Ayrı Başvuru Yolu
- Banka kaynaklı kısıtlamada: bankaya yazılı başvuru ve gerekçe talebi
- İdari tedbirde: ilgili idari mercie başvuru ve gerekiyorsa idari yargı yolu
- Adli el koymada: kararı veren mercie kaldırma talebi ve süresinde itiraz
- Üçüncü kişi konumundaki iyiniyetli hesap sahibinde: soruşturma dosyasına müdahil olarak durum bildirimi
İyiniyetli Hesap Sahibinin Delil Dosyası
Kripto alım satımı sırasında karşı tarafın gönderdiği paranın suç kaynaklı çıkması halinde, hesap sahibi kendi işlem zincirini belgeleyerek konumunu ortaya koymak durumundadır. Bu kapsamda platform işlem geçmişi, cüzdan adresleri ve transfer kayıtları, alım satım ilanları ve karşı tarafla yapılan yazışmalar tarih sırasıyla dosyalanmalıdır. Paranın hesaba giriş ve çıkış saatleri ile kripto transferinin zamanı arasındaki uyum, en güçlü savunma unsurlarından biridir.
İtirazda Süre ve Merci
Adli mercilerin verdiği koruma tedbiri niteliğindeki kararlara karşı itiraz, kararın öğrenilmesi veya tebliğinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde yapılmalıdır. İtiraz, kararı veren mercie verilir ve inceleme yetkili hâkimlik veya mahkemece yapılır. Süre kaçırıldığında da tedbirin kaldırılması her zaman istenebilir; ancak bu talep, itirazdan farklı olarak koşulların değiştiğinin gösterilmesini gerektirir.
Paranın İzini Sürmek
Dosyada asıl belirleyici olan, paranın hangi zincirden geçtiğidir. Bu nedenle hesaba giren tutarın kaynağına ilişkin araştırma talebinin dilekçede açıkça yazılması, aksi halde dosyanın yalnızca son halkadaki hesap sahibi üzerinden ilerlemesi riski doğar.
Bu yazı genel çerçeveyi anlatmaktadır. Blokenin dayanağı, soruşturmanın aşaması ve işlem hacmi izlenecek yolu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce dosyaya özgü profesyonel hukuki değerlendirme alınması önemlidir.