Hesabına erişemeyen kişinin yaptığı ilk hata genellikle aynıdır: bankaya itiraz edip sonuç beklemek. Oysa bloke kararının kaynağı belirlenmeden yapılan her başvuru yanlış mercie yapılmış sayılır. Bu rehber, aklama şüphesiyle gündeme gelen hesap kısıtlamalarında doğru sırayı kurar ve usule aykırı işlem riskini azaltır.
Önce Kısıtlamanın Türünü Belirleyin
Uygulamada birbirinden çok farklı üç durum aynı isimle anılır. Birincisi, suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin 5549 sayılı Kanun çerçevesinde işlemin ertelenmesi kararıdır ve idari nitelik taşır. İkincisi, yürütülen bir soruşturma kapsamında Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre banka hesaplarına el konulmasıdır; bu tedbir kural olarak hâkim kararına dayanır. Üçüncüsü ise bankanın kendi mevzuatı ve müşteri tanıma yükümlülükleri gereği uyguladığı geçici kısıtlamadır. Hangi başvurunun yapılacağı tümüyle bu ayrıma bağlıdır; bu nedenle ilk adım bankadan kısıtlamanın dayanağının yazılı olarak istenmesidir.
Doğru Mercie Doğru Başvuru
Adli tedbir söz konusuysa itiraz, tedbire karar veren merciin bağlı olduğu usule göre sulh ceza hâkimliğine yöneltilir ve itiraz süresi kısadır. İdari nitelikli bir işlem varsa idari yargı yolu gündeme gelir. Bankanın kendi uygulamasından kaynaklanan bir kısıtlamada ise önce banka nezdinde yazılı başvuru, ardından ilgili denetim otoritesine şikâyet ve genel hükümlere göre dava yolu değerlendirilir. Yanlış mercie yapılan başvuru süreyi durdurmaz; bu, dosyalarda en sık rastlanan geri dönülmez kayıptır.
Kaynağın Belgelendirilmesi
- Hesaba giren tutarların dayanağı olan sözleşme, fatura ve ödeme kayıtları
- Yurt dışı transferlerde havale açıklamaları ve karşı taraf bilgileri
- Kripto varlık alım satımlarında platform ekstreleri ve cüzdan hareketleri
- Ticari faaliyet varsa defter kayıtları ve mali müşavir beyanları
- Miras, satış veya bağış gibi tek seferlik büyük girişlerde resmi belgeler
Ceza Boyutunu Gözden Kaçırmayın
Hesap kısıtlaması çoğu zaman bir soruşturmanın görünen yüzüdür. Türk Ceza Kanunu, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasını ayrı bir suç olarak düzenlemiştir ve öncül suçun varlığı bu değerlendirmede belirleyicidir. Kişinin bilmeden aracı hesap olarak kullanıldığı hâllerde savunma, işlem trafiğinin ve iletişim kayıtlarının bütün olarak sunulmasına dayanır. İfade aşamasında verilen dağınık beyanların sonradan düzeltilmesi güç olduğundan, dosya incelenmeden beyan verilmemesi önemlidir.
Son Not
Bu tür dosyalarda hız ile doğruluk çatışır; ancak yanlış mercie yapılan hızlı başvuru, doğru mercie yapılan gecikmeli başvurudan daha maliyetlidir. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Kısıtlamanın dayanağı ve soruşturmanın kapsamı sonucu değiştireceğinden, adım atmadan önce dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.