Maaş haczi, alacaklı için en istikrarlı tahsil yollarından biri olsa da uygulamada en çok hata yapılan işlemlerden biridir. Kesinti oranının yanlış hesaplanması, muvafakatin geçersiz olması veya birden çok haczin sırasının karıştırılması, hem borçlu hem işveren bakımından sorumluluk doğurabilir.
Kesinti sınırının temel kuralı
İcra ve İflas Kanunu, maaş ve ücretlerin haczinde borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısmın haczedilemeyeceğini, ancak haczolunacak miktarın ücretin dörtte birinden az olamayacağını öngörür. Nafaka alacakları bakımından bu sınırlama uygulanmaz ve nafaka alacağı diğer alacaklara göre önceliklidir. Uygulamada en sık görülen hata, brüt ücret üzerinden kesinti yapılması veya asgari geçim tutarının hesaba katılmamasıdır.
Muvafakat ve geçerlilik anı
Borçlunun maaşının dörtte birinden fazlasının haczine rıza göstermesi ancak haciz konulduktan sonra verilen muvafakatle mümkündür. Kredi sözleşmesi imzalanırken peşinen alınan, henüz haciz yokken verilmiş muvafakat beyanları bu nedenle tartışmalıdır. Borçlu tarafında yapılacak ilk kontrol, dosyaya sunulan muvafakatin hangi tarihte ve hangi aşamada alındığıdır.
İşverenin yükümlülükleri
- Haciz ihbarnamesine süresinde ve doğru içerikle cevap vermek
- Kesintiyi net ücret üzerinden hesaplamak ve dosyaya düzenli göndermek
- Birden fazla haciz varsa sıra ve nafaka önceliğini gözetmek
- İşten ayrılma hâlinde durumu icra dairesine bildirmek
- Kıdem ve ihbar tazminatı gibi ödemelerin haciz rejimini ayrıca değerlendirmek
Şikâyet yolu ve süresi
Haczin haczedilmezlik kuralına aykırı olduğu veya kesinti oranının hatalı hesaplandığı iddiası, icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülür. Kanunda öngörülen şikâyet süresi, kural olarak öğrenme tarihinden itibaren yedi gündür; bu süre kaçırıldığında aynı iddia daha zor bir zeminde tartışılır. Bu nedenle ilk maaş bordrosunda kesintiyi gören borçlunun beklememesi gerekir.
Adım sırası
- Bordro üzerinden net ücret ve fiili kesinti tutarı karşılaştırılır.
- Dosyadaki haciz ihbarnamesi tarihi ve muvafakat varsa tarihi kontrol edilir.
- Birden çok dosya varsa sıra cetveli ve nafaka önceliği incelenir.
- Hata tespit edilirse şikâyet dilekçesi süre içinde hazırlanır.
- Gerekiyorsa taksitlendirme veya haczin kaldırılması talepleri ayrıca değerlendirilir.
Bu yazı genel bilgi sunmaktadır; ücret yapısı, ek ödemeler ve dosya sayısı hesaplamayı değiştirebileceğinden, kesintiye itiraz etmeden önce bordrolarla birlikte hukuki değerlendirme yapılması önerilir.