İlamsız takip, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol açar; borçlu açısından ise sürelerin en kısa olduğu alanlardan biridir. İİK ve HMK çerçevesinde, ödeme emrinin tebliğinden sonra atılmayan bir adım, aslında borçlu olunmayan bir alacağın kesinleşmesine ve hesaplara e-haciz konulmasına yol açabilir.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında
Ödeme emrine itiraz, takibi durduran temel araçtır ve kanunda öngörülen kısa süre içinde icra dairesine yapılmalıdır. İtirazın kapsamı da önemlidir: borcun tamamına mı, bir kısmına mı, yoksa yalnızca faize veya yetkiye mi itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır. Kambiyo senedine dayanan takiplerde imzaya itirazın ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir; genel bir itiraz ifadesi bu sonucu doğurmaz.
- Tebliğ tarihi zarftan ve tebligat parçasından doğrulanmalıdır.
- Adres kayıt sistemi üzerinden yapılan tebligatlarda usulsüzlük iddiası ayrı bir başvuru konusudur.
- İtiraz dilekçesinin havale tarihi mutlaka saklanmalıdır.
- Yetki itirazında, yetkili icra dairesi de gösterilmelidir.
E-Haczin Sınırları
Takip kesinleştikten sonra banka hesaplarına elektronik ortamda haciz konulabilir. Ancak bu, her paranın haczedilebileceği anlamına gelmez. Maaş ve ücret alacaklarının kanunda belirlenen orandan fazlası haczedilemez; emekli aylıkları bakımından ise borçlunun muvafakati olmadan haciz kural olarak mümkün değildir. Nafaka alacakları için ise ayrı bir rejim uygulanır. Uygulamada hesaba yatan maaşın tamamına bloke konulduğu durumlarla sık karşılaşılır ve bu, düzeltilebilir bir usul sakatlığıdır.
Hangi Yol: İtiraz mı, Şikâyet mi?
- Borcun varlığına veya miktarına yönelik karşı çıkış itirazdır ve icra dairesine yapılır.
- İcra dairesinin işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası şikâyettir ve icra mahkemesine yapılır.
- Haczedilemez bir gelire haciz konulması şikâyet konusudur ve kanunda öngörülen süre içinde ileri sürülmelidir.
- Süresiz şikâyet hâlleri sınırlıdır; genel kural süreye tabi olmaktır.
İtiraz Sonrası Alacaklının Hamlesi
İtiraz takibi durdurur, fakat sonlandırmaz. Alacaklı, elindeki belgeye göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yoluna gidebilir. Bu davalarda haksız çıkan taraf için tazminat sorumluluğu gündeme gelebileceğinden, itirazın da dayanaksız yapılmaması gerekir. Borçlu tarafında ise borcun ödendiğine ilişkin dekont, ibraname veya mahsup kayıtları itiraz aşamasından itibaren dosyaya hazır tutulmalıdır.
Takip Dosyasında Düzenli Denetim
Dosya üzerinden yapılan her işlem (haciz, kıymet takdiri, satış ilanı) yeni bir süre başlatır. Dosyanın belirli aralıklarla incelenmesi, tebligatı ulaşmayan bir işlemin geç fark edilmesini önler. Özellikle üçüncü kişilerdeki alacakların haczinde, yapılan bildirime karşı itiraz süresi kaçırıldığında borç doğrudan üçüncü kişiye yönelebilir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; takibin türü, dayanak belge ve tebligatın şekli sonucu değiştirir. Ödeme emrini aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız, kısa süreler nedeniyle en pratik korunma yoludur.