İlamsız takip, elinde ilam bulunmayan alacaklının hızlı biçimde harekete geçebildiği bir yoldur; buna karşılık borçlu tarafında da kısa ve birbirinden bağımsız süreler işletir. İİK ile HMK'nın birlikte uygulandığı bu alanda, ödeme emrine verilen tepkinin içeriği kadar hangi süre içinde hangi mercie verildiği belirleyicidir. Mal beyanı yükümlülüğü ise çoğu borçlunun gözden kaçırdığı, ihmali halinde ayrı sonuçlar doğuran bağımsız bir yükümlülüktür.
Ödeme Emri Geldiğinde Birbirine Karıştırılmaması Gereken Yükümlülükler
- Borca ve ferilerine itiraz
- İmzaya itiraz, takip senede dayanıyorsa
- Yetkiye itiraz
- Mal beyanında bulunma
- Ödeme yapılacaksa dosya hesabının güncel biçimde alınması
Bu yükümlülükler aynı dilekçede toplansa bile hukuki sonuçları farklıdır. İtiraz edilmiş olması mal beyanı yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz; takibin durup durmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Mal Beyanının İçeriği
Mal beyanı, borcu karşılamaya yeterli malvarlığının kaynağıyla birlikte bildirilmesidir. Beyanda taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, üçüncü kişilerdeki alacaklar ve düzenli gelir kalemleri yer alır; hiç malvarlığı yoksa bu durumun ve geçimin nasıl sağlandığının açıklanması gerekir. Gerçeğe aykırı ya da eksik beyan, icra dosyasında ek yaptırımlara ve ayrı bir şikayet konusuna dönüşür. Beyanın süresinde verilmemesi de başlı başına bir sonuç doğurur.
İtirazın Kapsamı Yanlış Kurulduğunda
- Borcun tamamına itiraz edilmesi gerekirken kısmi itirazda bulunulması, itiraz dışı kalan kısmın kesinleşmesine yol açar.
- İmza itirazının açıkça ve ayrıca yazılmaması halinde imza kabul edilmiş sayılır.
- Yetki itirazı yapılırken yetkili merciin gösterilmemesi itirazı sonuçsuz bırakabilir.
- İtiraz dilekçesinin takip dosyasına değil başka bir dosyaya sunulması, süre geçtikten sonra düzeltilemez.
Alacaklı Tarafında Yapılacak Kontrol
Alacaklı bakımından da usul hatası riski vardır. Takip talebinde alacağın dayanağının ve fer'ilerinin doğru gösterilmemesi, tebligatın usulüne aykırı yapılması ve itiraz üzerine takibin durduğu halde haciz talebinde ısrar edilmesi, dosyayı geriye götüren tipik hatalardır. Tebligat parçasının okunması, takibin akıbeti hakkında ilk ve en güvenilir bilgiyi verir.
Takip Durduktan Sonraki Yol
İtiraz üzerine takip duruyorsa alacaklının önünde itirazın iptali ya da itirazın kaldırılması gibi seçenekler bulunur ve bu seçenekler elinde bulunan belgenin niteliğine göre değişir. Hangi yolun seçileceği, sonradan istenebilecek tazminat talepleri açısından da sonuç doğurduğundan başta karara bağlanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; dosyanızdaki tebligat tarihleri ve takip türü sonucu değiştirebilir. Ödeme emri elinize ulaştığında beklemeden bir hukukçuya danışmak, kısa süreler nedeniyle kapanan seçenekleri açık tutar.