Ödeme emri eline ulaşan borçlunun yaptığı en yaygın hata, itiraz ile mal beyanını tek bir işlem sanmaktır. Oysa İcra ve İflas Kanunu (İİK) ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) çerçevesinde bunlar farklı amaçlara hizmet eden, farklı süreler ve farklı sonuçlar doğuran iki ayrı yükümlülüktür. Usule aykırı ya da eksik yapılan işlem, esasta haklı olan borçluyu dahi savunmasız bırakabilir.
İtirazın kapsamı baştan doğru çizilmelidir
İtiraz borca, faize, imzaya veya yetkiye yönelebilir. Bunların her biri farklı bir yargılama akışı başlatır. Özellikle imzaya itirazın ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir; genel bir borcum yoktur ifadesi imza itirazını kapsamaz. Yetki itirazı yapılacaksa, itirazın hangi icra dairesinin yetkili olduğunu da göstermesi beklenir.
Mal beyanı ayrı bir yükümlülüktür
Takibe itiraz edilmiş olması, mal beyanında bulunma yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Beyanın kapsamı da çoğu zaman eksik anlaşılır: yalnızca taşınmazlar değil, alacaklar, araç, banka hesapları, üçüncü kişilerdeki hak ve gelirler ile bunların değerleri gösterilmelidir. Gerçeğe aykırı ya da eksik beyan, ayrı bir yaptırım riski doğurur; hiç beyanda bulunmamak ise ayrıca sonuç doğuran bir davranıştır.
Usule aykırı işlem doğuran tipik durumlar
- İtirazın icra dairesi yerine doğrudan mahkemeye yapılması
- Tebligatın usulsüz olduğu düşünülürken bunun ayrıca ileri sürülmemesi
- Vekâletnamenin takip dosyasına süresinde sunulmaması
- İtiraz dilekçesinin dayanağını gösteren belgelerin sonradan da eklenmemesi
- Kısmi itirazda kabul edilen kısmın açıkça belirtilmemesi
İtiraz sonrası aşamaya bugünden hazırlanmak
İtirazla takip durur; ancak dosya kapanmaz. Alacaklının itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gitmesi ihtimaline karşı, itirazı destekleyen belgeler daha ilk günden derlenmelidir. Ödeme yapıldığı iddia ediliyorsa dekont, makbuz ve yazışmalar; borcun hiç doğmadığı savunuluyorsa sözleşme ve ticari defter kayıtları bu dosyanın omurgasını oluşturur. Belgenin niteliği, karşı tarafın hangi yolu seçebileceğini de belirler.
Takvimi tek bir tabloda tutmak
Tebliğ tarihi, itiraz süresinin son günü, mal beyanı süresinin son günü ve varsa haciz işlemlerinin tarihleri aynı tabloda izlenmelidir. Süreler tebliğ tarihinden işlediği için, tebligat parçasının kendisi dosyanın en kritik belgesidir; usulsüz tebligat iddiası ancak bu belge incelenerek kurulabilir.
Buradaki anlatım genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır ve her takip dosyasının kendine özgü koşulları vardır. Ödeme emri elinize ulaştığında, süre işlemeye başladığı için değerlendirmenin vakit kaybetmeden bir hukukçuyla yapılması önem taşır.