İcra takibinde borçlu da alacaklı da çoğu zaman esasa ilişkin tartışmalara odaklanır; oysa satış ve haciz aşamasında sonucu belirleyen şey, işlemlerin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve buna karşı süresinde şikâyet edilip edilmediğidir. İİK'nın takip hukukuna ilişkin düzenlemeleri ile HMK'nın tamamlayıcı usul kuralları bu aşamada birlikte uygulanır. Bu rehber, satış ve maaş haczi aşamasındaki usul risklerini azaltmaya yöneliktir.
Maaş Haczinde Sınır ve Sıra
Maaş haczinde en çok karşılaşılan sorun, kesinti oranının kanunda öngörülen sınırın üzerinde uygulanmasıdır. İkinci sorun, aynı borçlu hakkında birden fazla dosyadan gelen hacizlerde sıranın gözetilmemesi ve aynı anda birden çok kesinti yapılmasıdır. Üçüncü sorun ise haczedilemeyecek nitelikteki ödemelerin maaşla birlikte kesintiye tabi tutulmasıdır. Bu üç noktada işveren tarafından yapılan hatalı uygulama, borçlu bakımından şikâyet konusu oluşturur ve şikâyetin kısa süre içinde ileri sürülmesi gerekir.
Satış Sürecinin Kırılgan Noktaları
- Kıymet takdirinin borçluya ve ilgililere usulüne uygun tebliğ edilmemesi
- Kıymet takdirine itiraz süresinin geçirilerek satışa geçilmesi
- Satış ilanının kanunda öngörülen biçimde yayımlanmaması
- Taşınmaz üzerindeki yükümlülüklerin şartnamede eksik gösterilmesi
- Satış bedelinin ödenmesi ve ihalenin feshi taleplerine ilişkin sürelerin takip edilmemesi
Şikâyet ile İtirazı Ayırmak
Takip hukukunda itiraz ve şikâyet farklı kurumlardır. İtiraz, borcun kendisine veya imzaya yönelir ve takibin dayanağını tartışır. Şikâyet ise icra dairesinin yaptığı bir işlemin hukuka aykırı ya da yerine getirilmemiş olmasına ilişkindir ve icra hukuk mahkemesine yöneltilir. Bir işlemin süresiz şikâyete tabi olup olmadığı, o işlemin kamu düzenine ilişkin olup olmamasına göre değişir; bu nedenle her işlem için ayrı bir süre notu tutulmalıdır. En sık yapılan hata, süreli bir şikâyetin süresiz sanılarak ertelenmesidir.
Takip Dosyası Kontrol Listesi
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebliğ şekli dosyadan doğrulandı mı
- Haciz tutanakları ve kesinti bildirimleri tarih sırasıyla incelendi mi
- Kıymet takdiri raporu ve tebliğ belgesi temin edildi mi
- Satış ilanının yayım tarihi ile satış günü arasındaki süre kontrol edildi mi
- Aynı borçlu hakkındaki diğer dosyalar ve sıra durumu listelendi mi
Kısa Uyarı
İcra dosyalarında bir gün gecikme, esasa ilişkin en güçlü savunmayı dahi işlevsiz bırakabilir. Dosya hareketlerinin düzenli takip edilmesi bu nedenle bir tercih değil, zorunluluktur. Takip türü ve alacağın niteliği farklılaştığında izlenecek yol da değişeceğinden, dosyanızın güncel dökümüyle birlikte hukuki destek almanız yerinde olur.