Maaşına haciz konulduğunu bordrodan öğrenen kişilerin çoğu, itirazın hangi aşamaya yönelik olduğunu ayırt etmeden dilekçe verir. Oysa İcra ve İflas Kanunu iki farklı itirazı birbirinden ayırır: takibin kendisine yönelik itiraz ile haciz işleminin usulüne yönelik şikâyet. Bu ayrım kurulmadığında, kısa süreler farkına varılmadan tükenir.
İki Ayrı Yol, İki Ayrı Süre
İlamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edilebilir; süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Borcun varlığına değil de haczin kapsamına, oranına ya da işlemin usulüne yönelik bir sakatlık söz konusuysa, bu kez icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulur. Ödeme emri hiç tebliğ edilmemiş veya usulsüz tebliğ edilmişse, öğrenme tarihine göre ayrı bir değerlendirme yapılır.
Haczedilebilecek Miktarın Sınırı
Maaş ve ücretlerin tamamı haczedilemez. Kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısmın haczedilemeyeceğini, kesintinin dörtte birden az olamayacağını düzenler. Nafaka alacakları bakımından ise bu sınırlama farklı işler. Uygulamada en sık karşılaşılan hata, işverenin birden fazla dosya için aynı anda kesinti yaparak sınırı aşmasıdır. Bordroların aylık olarak kontrol edilmesi ve aşım tespit edildiğinde derhal icra dairesine yazı yazılması gerekir.
Kontrol Listesi
- Ödeme emri tebliğ edildi mi, tebliğ tarihi ve tebliğ şekli nedir?
- Takip dayanağı senet, sözleşme veya ilam hangisidir?
- Aynı borçlu hakkında kaç dosyadan kesinti yapılıyor?
- Kesinti oranı yasal sınıra uygun mu, sıra cetveli düzgün işliyor mu?
- Muvafakat verilmiş bir kesinti oranı var mı; varsa hangi tarihte ve hangi dosya için?
Haczedilemeyen Kalemler ve Muvafakat
Ücret dışında kalan bazı ödemeler ile sosyal yardım niteliğindeki kalemler bakımından farklı kurallar geçerlidir. Ayrıca borçlunun, haciz konulmadan önce verdiği muvafakat ile sonradan verdiği muvafakatin sonuçları aynı değildir. Bu nedenle işverene verilen yazılı beyanların birer örneği mutlaka saklanmalıdır; sonradan bu beyanın kapsamı tartışma konusu olabilir.
Usule Aykırı İşlemde Şikâyet Süresi
İcra işlemlerine karşı şikâyet, kural olarak öğrenme tarihinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde yapılır. Buna karşılık kamu düzenine aykırılık taşıyan ve süresiz şikâyete tabi haller vardır; haczedilemezlik iddiası bu bakımdan ayrı değerlendirilir. Yine de süreye güvenmek yerine, kesintiyi fark ettiğiniz ilk ay içinde harekete geçmek en güvenli yoldur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, dosya sayısı ve ücretin niteliği sonucu değiştirdiğinden, ilk kesintiyi gördüğünüzde icra dosyasının bir hukukçu tarafından incelenmesini sağlamanız yerinde olur.