İlamsız icrada borçlunun elindeki en güçlü araç, ödeme emrine yapılan itirazdır. Genel haciz yoluyla takipte bu itiraz için tanınan süre yedi gündür ve bu süre hak düşürücü niteliktedir. Süre kaçırıldığında takip kesinleşir, haciz aşamasına geçilir ve borçlunun elinde yalnızca daha dar ve daha zor yollar kalır. İİK ve HMK çerçevesinde bu yedi günün nasıl yönetileceği aşağıda ele alınmaktadır.
Yedi Gün Ne Zaman Başlar
Süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren işler. Buradaki kilit sözcük usulüne uygunluktur. Tebligat yanlış adrese yapılmışsa, adreste bulunmama şerhi gerçeği yansıtmıyorsa veya tebliğ evrakında zorunlu açıklamalar eksikse, tebligat usulsüzdür ve süre öğrenme tarihine göre yeniden değerlendirilir. Bu nedenle itiraz hazırlığının ilk adımı, dosyadaki tebligat parçasının incelenmesidir.
İtirazın Türünü Doğru Seçmek
İtiraz tek tip değildir ve seçilen tür sonraki aşamayı belirler. Borcun tamamına itiraz, borcun bir kısmına itiraz, faiz ve ferilere itiraz, imzaya itiraz ile yetkiye itiraz farklı sonuçlar doğurur. Kısmi itirazda kabul edilen miktarın açıkça gösterilmemesi itirazı geçersiz kılabilir. Yetki itirazının ise yetkili icra dairesi gösterilerek yapılması gerekir; aksi halde itiraz bu yönüyle sonuç doğurmaz.
Dilekçede Sık Rastlanan Usul Hataları
- İmzaya itirazın ayrıca ve açıkça belirtilmemesi
- Kısmi itirazda kabul edilen tutarın rakam ve yazıyla yazılmaması
- Yetki itirazında yetkili icra dairesinin gösterilmemesi
- İtirazın takip dosyasının bulunduğu daire dışına verilmesi
- Vekâlet ilişkisi varsa yetki belgesinin dosyaya eklenmemesi
İtirazdan Sonra Ne Olur
Süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Bundan sonra inisiyatif alacaklıya geçer. Alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir; bu yol için kanunda öngörülen süre altı aydır. Belge yeterli değilse genel mahkemede itirazın iptali davası açılır ve bu davanın süresi bir yıldır. Borçlu tarafı, bu iki yolun hangisinin işletileceğini öngörerek savunma ve delil hazırlığını buna göre kurgulamalıdır.
Süre Kaçırıldıysa Kalan Yollar
Yedi günlük süre kusur olmaksızın kaçırılmışsa, engelin kalktığı tarihten itibaren gecikmiş itiraz yoluna gidilebilir; burada engelin belgelendirilmesi belirleyicidir. Borcun bulunmadığı iddiası varsa menfi tespit davası, ödeme yapılmışsa istirdat davası gündeme gelir. Takibin usulüne yönelik aykırılıklar için ise icra mahkemesine şikâyet yolu ayrıca değerlendirilmelidir.
Buradaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir; takip türü, dayanak belge ve tebligatın durumu sonucu değiştirebilir. İtiraz dilekçesini vermeden önce dosyanın tamamının incelenmesi ve bireysel hukuki destek alınması tavsiye edilir.