Yatırım vaadiyle aktarılan paranın geri alınmasında zaman, hukuki argümandan önce gelir. Para bir hesaptan diğerine geçtikçe izlenebilirliği azalır; bu yüzden bankaya itiraz, savcılık şikâyeti ve hukuk davası eşzamanlı planlanmalı, biri diğerinin bitmesi beklenmemelidir.
İlk Kırk Sekiz Saatte Yapılacaklar
Havale veya EFT ile gönderilen tutar için bankaya yazılı itiraz ve iade talebi iletilir; kart ile yapılan ödemelerde ise ödeme kuruluşu nezdindeki itiraz süreci işletilir. Bu başvuruların yazılı olarak yapılması ve referans numarasının saklanması, sonraki aşamada bankanın özen yükümlülüğünü tartışmaya açmak için gereklidir. Aynı anda savcılığa şikâyette bulunularak hesaplara tedbir konulması talep edilir.
Uyuşmazlığın Niteliği Görevi Belirler
Banka ile ilişki tüketici işlemi niteliğindeyse, uyuşmazlık parasal sınıra göre tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesinin görev alanına girer. İşlem ticari nitelikteyse asliye ticaret mahkemesi görevlidir ve konusu para alacağı olan bu davalarda arabuluculuk dava şartıdır. Kripto varlık platformuyla yaşanan uyuşmazlıkta ise sözleşmenin tarafı, hizmetin niteliği ve platformun yerleşikliği görev tartışmasının belirleyicisidir. Yanlış sınıflandırma, dosyanın görevsizlikle geri dönmesi anlamına gelir.
Ceza Hattı ve Malvarlığı Tedbirleri
Toplanan paranın izinsiz faaliyetle elde edilmesi, aktarımların katmanlandırılması veya kaynağın gizlenmesi hâlinde 5549 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim mekanizmaları ve TCK 282'de düzenlenen aklama suçu gündeme gelir. Bankacılık faaliyetinin izinsiz yürütülmesi bakımından 5411 sayılı Kanun'daki yasaklar, sermaye piyasası aracına ilişkin vaatlerde ise SPK düzenlemeleri değerlendirilir. Ceza dosyasındaki hesap hareketleri ve tedbir kararları, hukuk davasında iade talebinin en güçlü dayanağını oluşturur.
Usule Aykırı İşlem Riski
- Arabuluculuk dava şartı işletilmeden doğrudan dava açılması
- Hakem heyetine başvuru zorunlu olduğu hâlde mahkemeye gidilmesi
- Şikâyette gönderici ve alıcı IBAN, tarih ve tutar dökümünün eksik verilmesi
- Platform yazışmalarının silinmesi veya uygulamadan çıkılarak erişimin kaybedilmesi
Talep Kurgusu
Talep, yalnızca gönderilen anaparayı değil; faiz, işlem masrafları ve varsa kur farkını da kapsayacak şekilde hesaplanmalı, her kalem ayrı ayrı gösterilmelidir. Ödeme dekontları, yazışmalar ve platform ekran kayıtları tarih sırasına dizilerek tek bir akış tablosu hâline getirildiğinde, hem savcılık hem mahkeme dosyayı çok daha hızlı kavrar.
Yukarıdaki çerçeve geneldir; ödeme yöntemi ve karşı tarafın hukuki statüsü izlenecek yolu esaslı biçimde değiştirir. Kayıp riski yüksek olduğundan, ilk adımı atmadan önce hukuki destek almanız uygun olur.