İlamsız takipte borçlunun elindeki en güçlü araç, kısa süreli ve şekle bağlı bir itirazdır. Bu itirazın hem içeriği hem de verildiği merci doğru olmalıdır; usulüne uygun yapılmayan itiraz, takibin kesinleşmesini engellemez.
İcra Dairesinin Yetkisi
Takip, kural olarak borçlunun yerleşim yeri icra dairesinde ya da sözleşmede kararlaştırılan ifa yerinde başlatılabilir. Borçlu yetkisiz dairede takip başlatıldığını düşünüyorsa, yetki itirazını ödeme emrine itirazla birlikte ve aynı süre içinde ileri sürmelidir. Burada kritik nokta şudur: yetki itirazında hangi icra dairesinin yetkili olduğu da açıkça gösterilmelidir; aksi hâlde itiraz sonuç doğurmaz.
İtiraz Süresi ve Kapsamı
Ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi günlük süre içinde yapılan itiraz, takibi kendiliğinden durdurur. Borca itiraz, imzaya itiraz ve yetkiye itiraz farklı sonuçlar doğurur; özellikle imzaya itirazın ayrıca ve açıkça yapılması gerekir, aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır. Borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa kabul edilen tutarın net biçimde belirtilmesi zorunludur.
İtirazdan Sonra Kim Nereye Gider
- Alacaklının elinde İİK'nın aradığı nitelikte bir belge varsa, icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını ister.
- Böyle bir belge yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açılır ve bu dava süreye tabidir.
- Borçlu, takibin dayanaksız olduğunu düşünüyorsa menfi tespit davası yoluna gidebilir.
İcra mahkemesi bu yapıda dar yetkili bir mercidir: kural olarak belge üzerinden inceleme yapar, tanık dinleyerek borcun varlığını esastan çözmez. Bu ayrım gözetilmediğinde, yıllar süren bir yargılama yanlış kapıda başlatılmış olur.
Şikâyet Yolu
İcra memurunun işlemine karşı şikâyet, kural olarak yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır. Ancak bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde ya da kamu düzenine aykırılık söz konusuysa şikâyet süreye bağlı değildir. Haczedilemeyecek malların haczi bu bakımdan sık gündeme gelen bir başlıktır.
Usule Aykırı İşlem Riski
- İtirazın süresinde ama yetkisiz icra dairesine verilmesi
- Yetki itirazının esasa ilişkin itirazdan sonra ayrıca ileri sürülmeye çalışılması
- Tebligatın usulsüz olduğunun fark edilmemesi ve öğrenme tarihinin bildirilmemesi
- Mal beyanında bulunma yükümlülüğünün göz ardı edilmesi
Bu rehber genel bilgi verir; takip türü ve dayanak belge değiştikçe izlenecek yol da değişir. Ödeme emri elinize ulaştığında süre işlemeye başladığından, gecikmeden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.