Ödeme ve elektronik para kuruluşları ile kripto varlık hizmet sağlayıcıları üzerinden yapılan işlemler, hızları nedeniyle hem ticari hayatın hem adli süreçlerin merkezine yerleşti. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile SPK tarafından yapılan kripto düzenlemeleri, bu kuruluşlara ağır bir kayıt ve bildirim disiplini yükler. Hesabı bloke edilen kullanıcı bakımından ise tablo çoğu zaman TCK 282 kapsamındaki bir soruşturmanın uzantısı olarak görünür.
Blokenin arkasındaki mekanizma
Bir hesabın işlem göremez hâle gelmesi tek bir sebebe bağlı değildir. Kuruluşun kendi risk politikası kapsamında uyguladığı geçici kısıtlama ile savcılık talimatına ya da hâkim kararına dayanan el koyma birbirinden farklıdır. İlkinde muhatap doğrudan kuruluşun uyum birimidir; ikincisinde ise izlenecek yol adli mercilere başvurudur. Kullanıcının yaptığı en yaygın hata, adli bir karara dayanan kısıtlamayı kuruluşla yazışarak çözmeye çalışıp haftalar kaybetmektir.
Tebligat gecikmesi neden bu dosyalarda ağır sonuç doğurur
El koyma kararları çoğu zaman ilgiliye önceden bildirilmez; kişi durumu ancak işlem yapamadığında fark eder. Kararın tebliği ise adres kayıt sistemindeki bilgilere göre yapılır ve yurt dışında bulunan, adres değişikliği bildirmemiş ya da elektronik tebligat kapsamında olup posta kutusunu izlemeyen kullanıcılarda ciddi gecikme yaşanır. İtiraz süresi tebliğ tarihine bağlandığından, geç öğrenme fiilen hak kaybına dönüşebilir.
Kullanıcı tarafında yapılacaklar
- Kısıtlamanın idari mi adli mi olduğu, kuruluştan yazılı olarak sorulur.
- Adli karar varsa dosya numarası ve karar veren merci tespit edilir.
- Paranın kaynağını gösteren belgeler kronolojik biçimde derlenir.
- El koymaya karşı sulh ceza hâkimliğine yapılacak itiraz için süre takvime işlenir.
- Zarar büyüyorsa kısmi çözüm veya teminat seçenekleri gündeme getirilir.
Kuruluş tarafında uyum başlıkları
- Şüpheli işlem bildirimlerinin gecikmesiz ve gerekçeli biçimde yapılması
- Müşteri tanıma sürecinde alınan belgelerin güncel tutulması
- Adli talep yazılarına verilen cevaplarda kayıt bütünlüğünün korunması
- Aracı hesap ve toplu hesap kullanımının ayrıştırılması
- Kullanıcıya yapılan bildirimlerin kanıtlanabilir kanaldan iletilmesi
Kapanış
Bu dosyalarda hızlı ve doğru merciye yönelmek, paranın kaynağını ispat etmek kadar belirleyicidir; yanlış kapıda geçen süre çoğu zaman geri kazanılamaz. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. İşlem geçmişiniz ve soruşturmanın kapsamı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, kısıtlamayı öğrendiğiniz anda hukuki destek almanız uygun olur.