Bankadaki paraya ya da araca elektronik ortamda konulan haciz, çoğu borçlunun takipten haberdar olduğu ilk andır. Oysa süreç çok daha önce başlamıştır. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen ilamsız takipte belirleyici olan, ödeme emrinin ne zaman ve nasıl tebliğ edildiğidir.
Zincirin Başı: Ödeme Emri
İlamsız takipte alacaklının elinde mahkeme kararı bulunması gerekmez; takip talebi üzerine düzenlenen ödeme emri borçluya tebliğ edilir. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde takibe itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Bu yedi günlük süre, elektronik haczin hukuki dayanağını oluşturan kritik eşiktir; itiraz edilmiş bir takipte kural olarak bu aşamaya geçilemez.
Ödeme Emri Elinize Ulaşmadıysa
Uygulamada en sık karşılaşılan tablo, ödeme emrinin eski adrese tebliğ edilmesi ya da adreste bulunmama gerekçesiyle yapılan işlemin usulüne uygun olmamasıdır. Bu durumda iki ayrı yol vardır ve ikisi karıştırılmamalıdır: tebligatın usulsüz olduğu ileri sürülerek yapılacak şikâyet ve engelin ortadan kalkmasından itibaren üç gün içinde sunulacak gecikmiş itiraz. Hangi yolun seçileceği, tebligatın hiç yapılmamış mı yoksa usulsüz mü yapılmış olduğuna göre belirlenir.
E-Haciz Konulduğunda İlk Kontrol Listesi
- Takip dosyasının numarasını ve alacaklıyı öğrenin
- Ödeme emrinin tebliğ tarihini ve tebliğ evrakındaki şerhi dosyadan inceleyin
- Haczedilen hesabın niteliğini belirleyin; maaş, nafaka ve emekli aylığı gibi kalemler ayrı değerlendirilir
- Birden fazla hesaba blokaj konulmuşsa toplam tutarın alacağı aşıp aşmadığına bakın
- Aracınıza şerh konulmuşsa satış ve devir sonuçlarını göz önünde tutun
Aşkın Haciz ve Orantılılık
Elektronik hacizde sık görülen sorun, alacak tutarının kat kat üzerinde bakiyenin bloke edilmesidir. Alacağı ve fer'ilerini karşılayan tutar dışındaki blokajın kaldırılması icra dairesinden talep edilebilir; talebin reddi hâlinde icra hukuk mahkemesine gidilecek şikâyet yolu gündeme gelir. Maaş hesabı olduğu ileri sürülüyorsa, hesabın maaş hesabı olarak tanımlandığını gösteren banka yazısını dosyaya sunmak gerekir.
İtiraz Edildikten Sonra Alacaklının Yolu
- İtiraz takibi durdurur; alacaklı bunu aşmak için mahkemeye başvurur.
- Elinde yazılı belge varsa itirazın kaldırılması yoluna, yoksa itirazın iptali davasına gider.
- İtirazın kaldırılması için öngörülen süre, itirazın tebliğinden itibaren işler ve iptal davasına göre daha kısadır.
- Süre kaçırılırsa yalnızca genel hükümlere göre alacak davası açma imkânı kalır.
- Her iki yolda da haksız itiraz veya haksız takip tazminatı ayrıca değerlendirilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tebligatın yapılış biçimi, hesabın niteliği ve takibin dayanağı sonucu değiştirebileceğinden, e-haciz bildirimi aldığınızda süre işlemeye devam ederken vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.