Yüksek getiri vaadiyle toplanan paralar ya da kripto varlık işlemleri sonrasında yaşanan kayıplarda iki ayrı sorun iç içe geçer: kaybın geri alınması ve hesabına bloke konulan kişinin durumunun çözülmesi. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, SPK'nın kripto varlık düzenlemeleri ve TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığını aklamaya ilişkin 282. maddesi bu tabloyu birlikte şekillendirir. Belirleyici olan, paranın izinin kesintisiz gösterilebilmesidir.
Para İzi: Baştan Sona Kurulan Bir Zincir
Mağduriyet dosyalarında en sık görülen eksik, transferlerin parça parça belgelenmesidir. Oysa iddia edilen kayıp, ilk ödemeden son ödemeye kadar kesintisiz bir zincir olarak sunulduğunda anlam kazanır.
- Tüm gönderimlerin banka dekontları; açıklama alanları dahil
- Kripto transferlerinde cüzdan adresleri, işlem kimlikleri ve zaman damgaları
- Platform veya aracı kişiyle yapılan tüm yazışmalar, ekran görüntüleriyle birlikte
- Yatırım vaadini içeren tanıtım materyalleri, mesaj grupları ve ses kayıtlarının dökümü
- Platformun kayıtlı olup olmadığına dair resmi kaynaklardan alınan sorgu çıktıları
Hesabına Bloke Konulan Kişinin Durumu
Hesabına bloke konulan herkes fail değildir. Kimi zaman kişi, kendisine gönderilen parayı iyi niyetle başkasına aktardığı için zincire dahil olur. Bu durumda savunmanın merkezinde, paranın niçin ve hangi hukuki ilişkiye dayanarak alındığının gösterilmesi bulunur: alım-satım faturası, borç ödemesi, kira ilişkisi ya da hizmet bedeli. Belgesiz bir "tanıdığım gönderdi" açıklaması, dosyada en zayıf konumu doğurur.
Blokenin Kaynağını Doğru Teşhis Etmek
Bloke, bir soruşturma kapsamındaki koruma tedbirinden kaynaklanabileceği gibi, bankanın kendi yükümlülükleri çerçevesinde uyguladığı bir kısıtlama da olabilir. Bu ikisi farklı mercilere başvuruyu gerektirir; yanlış merci seçimi yalnızca zaman kaybettirmez, dosyada gereksiz bir beyan yükü de yaratır. İlk adım, kısıtlamanın dayanağını yazılı olarak öğrenmektir.
Kısmi İade Teklifi Geldiğinde
Karşı taraf çoğu zaman toplam kaybın altında bir iade önerir ve karşılığında şikâyetten vazgeçilmesini ister. Burada iki nokta ayrılmalıdır: parasal iadeye ilişkin anlaşma ile ceza sürecinin akıbeti aynı şey değildir. Takibi şikâyete bağlı olmayan bir fiil söz konusuysa, yapılan ödeme soruşturmayı sona erdirmez. Teklifi değerlendirirken toplam zararın hesaplanmış, tahsil ihtimalinin ise karşı tarafın malvarlığı üzerinden gerçekçi biçimde ölçülmüş olması gerekir.
Bu değerlendirmeler genel niteliktedir. İşlemlerin yapıldığı platformun statüsü ve transfer zincirinin yapısı sonucu köklü biçimde değiştirebileceğinden, dosyanızı vakit kaybetmeden hukuki incelemeye açmanız önerilir.