Elektronik ortamda uygulanan haciz işlemleri, borçlunun çoğu zaman ilk kez hesabına erişemediğinde fark ettiği bir sonuçtur. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen ilamsız takip sürecinde e-haciz uygulandığında sorulacak ilk soru, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğidir; çünkü takibin kesinleşmesi bu tebligata bağlıdır.
İtiraz ile Şikâyetin Ayrımı
İlamsız takipte borca, faize veya imzaya itiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren işleyen kısa bir süre içinde icra dairesine yapılır ve süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Buna karşılık işlemin kanuna aykırı olduğu iddiası şikâyet konusudur ve icra mahkemesine yöneltilir. İki yolu karıştırmak, uygulamada en sık görülen hatadır; süresinde yapılmayan itiraz nedeniyle takip kesinleşir ve tartışma yalnızca menfi tespit veya istirdat davasına kayar.
Tebligatın Denetlenmesi
- Tebliğ evrakındaki adresin güncel yerleşim yeri ile karşılaştırılması.
- Tebliğin kime yapıldığı; komşuya veya muhtara tesliminde aranan şerhlerin varlığı.
- Elektronik tebligat zorunluluğu olan hâllerde bunun usulüne uygun yapılıp yapılmadığı.
- Tebliğ tarihi ile takibin kesinleştirildiği tarih arasındaki sürenin kontrolü.
- Şirketler bakımından tebliğin yetkili kişiye yapılıp yapılmadığı.
Hangi Mal ve Alacaklar Sınırlı Haczedilir
İİK, maaş ve ücret üzerindeki haczi belirli bir oranla sınırlar; nafaka alacakları bakımından ise farklı bir düzen öngörülür. Emekli aylıkları ve bazı sosyal yardımlar bakımından ayrık kurallar bulunur. Hesaba yatan paranın kaynağının maaş olduğunun gösterilmesi, bu sınırın uygulanabilmesi için gereklidir; bu nedenle işveren yazısı ve hesap dökümü birlikte sunulmalıdır.
Ödeme Anlaşması mı, Uyuşmazlığı Sürdürmek mi
Alacaklıyla yapılacak taksit sözleşmesi hacizlerin kaldırılmasını sağlayabilir; ancak bu anlaşma çoğu zaman borcun kabulü anlamına gelir ve borca itiraz imkânını fiilen ortadan kaldırır. Borcun varlığı gerçekten tartışmalıysa, önce itiraz süresi korunmalı, ödeme görüşmesi bundan sonra yürütülmelidir. Anlaşma yapılacaksa hangi dosya numarası ve hangi alacak kalemlerini kapsadığı yazılı olarak belirtilmelidir.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; takibin türü, tebligatın şekli ve haczedilen malvarlığının niteliği izlenecek yolu değiştirir. Hesabınıza haciz uygulandığında süreler kısa işlediğinden, dosyanın ivedilikle incelenmesi gerekir.