İlamsız icra, alacaklıya elinde mahkeme kararı olmadan takip başlatma imkânı verir; buna karşılık borçlunun basit bir itirazı takibi durdurur. Bu nedenle sürecin gerçek ispat sınavı, itirazdan sonra başlar. İİK ve HMK ekseninde takip dosyasının nasıl kurulacağı aşağıda ele alınmaktadır.
Takip talebini alacağın niteliğine göre kurmak
Takip talebinde alacağın sebebi, dayanağı ve tutarı doğru yazılmazsa, sonraki aşamada belge ile talep arasında uyumsuzluk doğar. Faiz türü ve başlangıç tarihi, alacağın vade tarihi ya da temerrüt anına göre belirlenmeli; talep edilen tutar ile ekli belgedeki tutar birbirini karşılamalıdır. Ödeme emrinin tebliğ tarihi, itiraz süresinin işlemeye başladığı an olduğu için tebligat parçası dosyanın en kritik evrakıdır.
İtirazın kaldırılması mı, iptali mi
İtiraz üzerine izlenecek yol elinizdeki belgenin niteliğine bağlıdır. Borç ikrarını içeren ya da kanunda sayılan nitelikte bir belgeniz varsa icra mahkemesine başvuru gündeme gelir; belge bu nitelikte değilse genel mahkemede dava yolu açıktır. Bu ayrım baştan yapılmazsa, yanlış mercide geçen süre alacağı zayıflatır. Bu nedenle takip başlamadan önce şu soru cevaplanmalıdır: elimdeki evrak, tek başına borcun varlığını gösteriyor mu?
Mal beyanı yükümlülüğü
- Beyan, borçlunun malvarlığını ve gelirini kapsayacak biçimde ve süresinde verilmelidir.
- Gerçeğe aykırı beyanın ayrı sonuçları bulunduğundan, kalemler belgeyle uyumlu olmalıdır.
- Beyandaki eksiklik, alacaklı için araştırma yapılacak alanı gösteren bir işaret niteliği taşır.
- Sonradan edinilen malvarlığındaki değişikliklerin bildirilmesi de yükümlülük kapsamındadır.
Haciz öncesi araştırma
Haciz talebi rastgele yapıldığında hem gider hem zaman kaybı doğar. Tapu, trafik, banka ve sosyal güvenlik kayıtları üzerinden yapılan araştırma; alacağın tahsil edilebilir olup olmadığını erken gösterir. Borçlu adına kayıtlı görünmeyen ancak fiilen ona ait olduğu ileri sürülen malvarlığı bakımından ise ayrı hukuki yollar gerekir ve bunlar ayrı bir ispat çalışması ister.
Taksitle ödeme teklifi ile takibi sürdürmek arasında
Borçlunun taksit teklifi, alacaklı için hızlı ama bölünmüş bir tahsilat anlamına gelir. Karar verirken teminatın olup olmadığı, borçlunun düzenli geliri, ödemenin aksaması halinde takibin kaldığı yerden sürüp sürmeyeceği ve dosyanın geçireceği süre değerlendirilmelidir. Anlaşma yapılacaksa, ödeme planının dosyaya işlenmesi ve aksama halinde uygulanacak sonucun yazılı olması, sözlü mutabakattan çok daha güvenlidir.
İcra dosyalarında süreler kısa ve sonuçları serttir. Buradaki genel anlatım dosyanızın özel durumunu kapsamaz; takip başlatmadan ya da itiraz süresini geçirmeden hukuki destek almanız önerilir.