İcra takibi tebliğ edildiğinde borçlunun elindeki en güçlü araç itirazdır; ancak itiraz tek başına dosyayı kapatmaz, yalnızca ispat yükünün nasıl dağılacağını belirler. İİK ve HMK birlikte okunduğunda görülen tablo şudur: borçlunun neye itiraz ettiğini ne kadar açık ortaya koyduğu, sonraki aşamada hangi tarafın ne kadar yük taşıyacağını doğrudan etkiler. Bu rehber borçlu haklarını delil hazırlığı açısından ele alır.
İtirazın Kapsamını Doğru Çizmek
Uygulamadaki en pahalı hata, itirazın içeriğinin özensiz yazılmasıdır. Borca itiraz, imzaya itiraz ve yetkiye itiraz farklı sonuçlar doğurur; birini yazıp diğerini atlamak sonradan geri alınamayabilir. İtiraz dilekçesi hazırlanırken şu sorular sırayla yanıtlanmalıdır:
- Borcun tamamına mı, bir kısmına mı itiraz ediliyor? Kısmi itirazda kabul edilen tutar açıkça yazılıyor mu?
- Takibe dayanak belgedeki imza borçluya mı ait?
- Takibin yapıldığı icra dairesi yetkili mi?
- Faiz türü ve işletilen oran sözleşmeye uygun mu?
Ödeme ve İbra Savunmasının Belgelendirilmesi
Borcun ödendiği savunması sıkça ileri sürülür, fakat çoğu dosyada elde yalnızca banka dekontu bulunur. Dekontun açıklama kısmı boşsa, ödemenin hangi borca ilişkin olduğu tartışmalı hale gelir. Bu nedenle savunma hazırlanırken hesap ekstresi, mutabakat yazışmaları, cari hesap dökümü ve varsa ibraname bir arada sunulmalı; ödemelerin dönemsel eşleşmesi tablo halinde gösterilmelidir. Elden yapılan ödemeler bakımından tanık beyanının sınırları da baştan değerlendirilmelidir.
Zamanlama: Takvim Tutmayan Savunma Değer Kaybeder
- Tebliğ tarihi, tebligat evrakı üzerinden doğrulanır.
- İtiraz süresi ve haczin başlayabileceği tarih aynı takvime işlenir.
- Tebligatın usulsüz olduğu düşünülüyorsa, öğrenme tarihi ayrıca kanıtlanacak biçimde not edilir.
- Mal beyanı yükümlülüğü ve olası ceza sonuçları gözden geçirilir.
Sulh Görüşmesi mi, İtirazın Ardından Yargılama mı?
Alacaklı ile yapılandırma görüşmesi, faiz yükünü ve haciz baskısını hızla azaltabilir. Ancak yapılan ödeme veya imzalanan taksit protokolü, borcun kabulü anlamına gelebileceğinden itiraz iradesini zayıflatabilir. Bu nedenle borç gerçekten tartışmalıysa müzakere, itiraz hakkı korunarak ve mutabakat metnine bu yönde bir kayıt konularak yürütülmelidir. Buna karşılık borç kabul ediliyor ve sorun yalnızca ödeme gücüyse, erken uzlaşma masrafları ciddi biçimde düşürür.
Kapanış Notu
Bu yazı genel bilgilendirme sunar; takip türü, dayanak belge ve tebligat tarihi değiştiğinde izlenecek yol da değişir. Süreler kısa işlediğinden, tebligatı aldıktan sonra vakit kaybetmeden bir hukukçuya danışmak yerinde olur.