Kripto varlık işlemleriyle bağlantılı bir para hareketi sonrası banka hesabının kullanılamaz hâle gelmesi, iki farklı hukuki durumdan doğabilir. Birincisi soruşturma kapsamında verilen adli bir el koyma kararı, ikincisi ise 5549 sayılı Kanun ve bankacılık mevzuatı çerçevesinde işletilen kontrol mekanizmalarıdır. İkisinin itiraz yolu, muhatabı ve süresi farklıdır; ayrımı yapmadan atılan her adım zaman kaybettirir. Bu rehber, blokenin kaynağını tespit etmekten itiraz dilekçesini kurmaya kadar izlenecek sırayı anlatıyor.
Blokenin Kaynağını Tespit Etmek
İlk yapılacak iş, kısıtlamanın hangi merciden geldiğini öğrenmektir. Bankadan alınacak yazılı bilgi, işlemin bir savcılık ya da mahkeme kararına mı yoksa banka içi risk yönetimine mi dayandığını gösterir. Adli bir karar varsa dosya numarası üzerinden soruşturma mercii belirlenir. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması iddiasıyla yürütülen soruşturmalarda TCK'nin ilgili hükümleri ile 5549 sayılı Kanun birlikte uygulanır; kripto platformlarının faaliyetine ilişkin sermaye piyasası düzenlemeleri ise ayrı bir denetim katmanı oluşturur.
Paranın Meşru Kaynağını Belgeleme Dosyası
- Hesaba giren tutarın kaynağı belgeye bağlanır: satış sözleşmesi, ücret bordrosu, tapu veya fatura.
- Platform üzerindeki alım–satım geçmişi ve cüzdan adresleri dökümü alınır.
- Karşı tarafla yapılan yazışmalar tarih sırasıyla derlenir.
- İşlem zincirini gösteren transfer dekontları ve zaman damgaları eklenir.
- Belgeler, blokeye konu tutarın hangi kaleme karşılık geldiğini gösterecek biçimde eşleştirilir.
İtirazın Muhatabı ve İçeriği
El koyma kararına karşı itiraz, kararı veren merciin niteliğine göre belirlenen hâkimliğe ya da mahkemeye yapılır ve gecikmeye tahammülü yoktur. Dilekçede iki nokta öne çıkarılmalıdır: paranın meşru kaynağı ve tedbirin ölçüsüzlüğü. Özellikle hesapta blokeye konu tutarı aşan bir bakiye varsa, kısıtlamanın tutarla sınırlandırılması talep edilebilir. Banka kaynaklı kısıtlamalarda ise önce bankaya yazılı başvuru yapılır; sonuç alınamazsa idari başvuru ve genel hükümlere göre dava seçenekleri değerlendirilir.
Mağdur Tarafta Olanlar İçin Not
- Paranın gittiği hesabın blokesi için şikâyetin gecikmeden yapılması gerekir.
- Platform üzerinden yapılan transferlerde işlem kimliği ve cüzdan adresi mutlaka kaydedilmelidir.
- Ceza soruşturmasının sonucu beklenmeden hukuk mahkemesinde iade ve tazminat yolu değerlendirilebilir.
- Ödeme yapılan kişiyle yapılan sulh görüşmelerinde iade takvimi yazılı hâle getirilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır ve her dosyanın teknik yapısı farklıdır. Blokenin dayanağını öğrendikten sonra itiraz stratejisini bir hukukçuyla belirlemek, hem sürenin korunmasını hem belge dosyasının doğru kurulmasını sağlar.