Kripto varlık veya yüksek getiri vaadiyle yapılan yatırımlarda mağduriyet çoğu zaman iki katmanlı yaşanır: paranın kaybı ve ardından banka hesabına konulan blokedir. 5411 ve 5549 sayılı düzenlemeler ile TCK 282 kapsamındaki değerlendirmeler bu blokenin arkasındaki mekanizmayı oluşturur. Bu rehber, blokeyi kaldırmaya yönelik başvuru sırası ile şikâyet sürecinin nasıl kurgulanacağını ele alır.
Blokenin kaynağını tespit edin
Her bloke aynı değildir ve itiraz yolu kaynağına göre değişir. Uygulamada üç ana kaynak görülür: bankanın kendi risk politikası kapsamında uyguladığı kısıtlama, MASAK kapsamındaki işlem incelemesi ve bir soruşturma dosyasında savcılık ya da hakimlik kararıyla verilen tedbir. Bankadan alınacak yazılı bilgi talebi, hangi kategoride olduğunuzu gösterir; bu bilinmeden yazılan dilekçeler yanlış mercie gider.
Adli tedbire karşı itiraz
Hesabınıza bir ceza soruşturması nedeniyle tedbir konulmuşsa, karara karşı itiraz yolu sulh ceza hakimliğine açıktır. İtiraz dilekçesinin merkezine tek bir soru konmalıdır: hesaptaki paranın suçtan elde edilen değerle bağlantısı var mı? Bu bağlantıyı çürütmek için hesaba giren paranın meşru kaynağı belgelenmelidir.
- Maaş bordroları, kira gelirleri, tapu satış bedelleri gibi kaynak belgeleri.
- Şüpheli işlemin gerçekleştiği tarihten önceki bakiyeyi gösteren hesap ekstresi.
- Yatırım platformuna yapılan transferlerin karşılığı olan sözleşme veya yazışmalar.
Mağdur mu, aracı mı? İki farklı savunma ekseni
Bu dosyalarda kritik ayrım, kişinin parayı kaybeden yatırımcı mı yoksa hesabı başkasının parasına aracılık için kullandırmış kişi mi olduğudur. Hesabını kullandıranlar bakımından, tanımadığı kişilerden para kabul edip başkalarına aktarma davranışı ayrı bir sorumluluk tartışması doğurur. Savunma, tam olarak bu iki konumdan hangisinde bulunulduğuna göre kurulmalı; iki eksen aynı dilekçede karıştırılmamalıdır.
Şikâyet dilekçesinin omurgası
Yatırım mağduriyetine ilişkin şikâyette anlatım, duygusal değil kronolojik olmalıdır. İlk temasın nasıl kurulduğu, platformun adı ve internet adresi, para transferlerinin tarih-tutar-alıcı üçlüsü, iletişim kanallarındaki yazışmalar ve para çekme talebinin nasıl engellendiği sırayla aktarılmalıdır. Transferlerin alıcı hesaplarının tespiti, para akışının izlenebilmesi bakımından dosyanın en değerli kısmıdır.
Uzlaşma beklentisi neden yanıltıcı olabilir?
Mağdurlar sıklıkla "paramı geri verirlerse şikâyetimi çekerim" beklentisiyle hareket eder. Ancak dolandırıcılığın nitelikli hâlleri uzlaştırma kapsamında değildir; şikâyetten vazgeçmek de her zaman soruşturmayı sona erdirmez. Bu nedenle geri ödeme pazarlığı, ceza dosyasının seyrinden bağımsız olarak ve yazılı bir protokole bağlanarak değerlendirilmelidir. Zararın tazmini için ayrıca hukuk mahkemesinde talep yöneltilmesi gerekebileceği unutulmamalıdır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgi amaçlıdır. Blokenin dayanağı, işlem hacmi ve dosyadaki diğer şüpheliler tabloyu değiştirebilir; bu tür dosyalarda ilk dilekçeden önce hukuki görüş alınması önem taşır.