Maaş haczi, borçlunun günlük yaşamını doğrudan etkilediği için hızlı ve doğru tepki gerektirir. İİK kesinti sınırlarını ve şikâyet yolunu belirlerken, HMK usul hükümleri bu başvuruların biçimini tamamlar. Uygulamada en sık yapılan hata, birbirinden tamamen farklı iki yolun karıştırılmasıdır: ödeme emrine itiraz ile haciz işlemine şikâyet aynı şey değildir.
İki Ayrı Yol, İki Ayrı Süre
Ödeme emrine itiraz, borcun kendisine yöneliktir ve takibin başındaki dar süre içinde icra dairesine yapılır. Buna karşılık haczin usulüne, kesinti oranına veya haczedilemeyecek bir gelirin haczedilmesine yönelik başvuru, icra mahkemesine şikâyet yoluyla yapılır. Borçlu ödeme emri aşamasını kaçırdıysa, borcun esasını maaş haczi aşamasında yeniden tartışması kural olarak mümkün olmaz; bu aşamada tartışılabilecek olan işlemin usulüdür.
Kesinti Oranı ve Sıra Meselesi
- Maaş ve ücretlerin tamamı haczedilemez; kanun belirli bir oranla sınırlama getirir.
- Nafaka alacakları bakımından farklı bir düzen söz konusudur ve sıraya girmeksizin öncelik taşıyabilir.
- Birden fazla haciz varsa, sıraya alınma düzeni ve ilk haczin tamamlanma zamanı kontrol edilmelidir.
- İkramiye, kıdem ve ihbar tazminatı gibi ödemelerin durumu ayrıca değerlendirilir.
İşverenin Konumu Gözden Kaçırılmamalı
Haciz yazısı işverene tebliğ edildiğinde, işveren kesintiyi yapıp icra dosyasına göndermekle yükümlü hale gelir. Kesintinin yapılmaması veya eksik yapılması işveren bakımından ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Borçlu çalışan, işten ayrılma veya işyeri değişikliği durumunda bunun dosyaya bildirilip bildirilmediğini takip etmelidir; bildirilmeyen değişiklikler, sonradan yapılan toplu kesintilere yol açabilir.
Şikâyet Dilekçesinde Ne Yazılır
- Haciz müzekkeresinin tarihi ve işverene tebliğ tarihi belirtilir.
- Yapılan kesintinin tutarı ve maaşa oranı hesapla gösterilir.
- Hangi işlemin kanuna aykırı olduğu açıkça yazılır.
- Talep somutlaştırılır: kesintinin sınıra çekilmesi mi, haczin tamamen kaldırılması mı istenmektedir?
- Aile durumu ve zorunlu giderlere ilişkin belgeler eklenir.
Alacaklıyla Anlaşmak mı, İtirazı Sürdürmek mi
Alacaklının önerdiği haricen taksitlendirme, çoğu dosyada kesintiden daha esnek bir ödeme düzeni sağlar. Ancak bu tür anlaşmaların yazılı yapılması ve icra dosyasına yansıtılması şarttır. Dosyaya işlenmeyen ödemeler, ileride ödeme yapılmadığı iddiasıyla yeniden haciz doğurabilir. Anlaşmada; toplam borç, taksit tutarları, faiz işleyip işlemeyeceği ve taksit aksarsa ne olacağı açıkça yer almalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Takip dosyasının aşaması hangi yolun açık olduğunu değiştirdiğinden, haciz yazısı gelir gelmez hukuki değerlendirme alınması yararlı olur.