İcra takibinde borçlu ve alacaklı için en kritik iki eşik, maaş üzerine konulan haciz ile haczedilen malın satışıdır. Her ikisinde de itiraz yolları kısa sürelere bağlıdır ve yanlış merci seçimi hak kaybına yol açar. Bu rehber İİK ve HMK ekseninde, hangi işleme karşı ne yapılacağını adım adım ele alır.
Maaş Haczinde Sınır ve Sıra
Ücret üzerine konulan haciz sınırsız değildir. Kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısmı koruma altına alır ve haczedilebilecek bölümü ücretin dörtte birinden az olmamak üzere belirler. Nafaka alacakları bakımından ise farklı bir rejim geçerlidir; nafaka alacağı diğer takiplere göre önceliklidir. Uygulamada sık karşılaşılan durum, birden çok dosyadan gelen haciz yazısının işveren tarafından yanlış sırayla uygulanmasıdır. Bu hâlde yapılacak şey alacaklıya itiraz değil, icra müdürlüğüne başvurup sıranın düzeltilmesini istemek, sonuç alınamazsa icra mahkemesine şikâyet yoluna gitmektir.
İtiraz mı, Şikâyet mi? Ayrımı Belirleyen Soru
Ayrım basit bir soruyla yapılabilir: karşı çıkılan şey borcun kendisi mi, yoksa icra dairesinin yaptığı bir işlem mi? Borcun varlığına veya miktarına karşı çıkılıyorsa yol itirazdır ve ödeme emrinin tebliğinden itibaren işleyen süreye tabidir. İcra müdürlüğünün hatalı bir işlemi söz konusuysa yol şikâyettir ve icra mahkemesine yapılır. Bu iki yolun karıştırılması, süresinde yapılan bir başvurunun dahi reddine yol açabilir.
Satış Aşamasında Kontrol Edilecek İşlemler
- Kıymet takdirinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği ve rapora süresinde itiraz
- Satış ilanının içeriği ile tebligatın doğru adrese yapılıp yapılmadığı
- Taşınmazdaki şerh, ipotek ve kira ilişkilerinin ilanda gösterilip gösterilmediği
- İhale bedelinin ödenmesi ve tescil işlemlerinin takibi
- İhalenin feshi talebi için tanınan kısa sürenin takvime işlenmesi
Anlaşma ile Yargı Yolu Arasındaki Karar
Taraflar takibin her aşamasında haricen anlaşabilir veya taksitlendirme yapabilir. Bu tercih borçlu için satışı durdurma imkânı sağlar; ancak taksit taahhüdünün icra dosyasına usulüne uygun geçirilmesi gerekir. Dosya dışında yapılan sözlü mutabakat, ödeme yapılmış olsa dahi takibin durmasını sağlamaz ve borçlu ikinci kez ödeme baskısıyla karşılaşabilir. Alacaklı açısından ise anlaşma kararı verilirken malın değeri, üzerindeki takyidatlar ve satıştan elde edilecek muhtemel tutar birlikte değerlendirilmelidir.
İcra dosyaları işlem takvimi üzerine kuruludur ve tebligat tarihleri her şeyi belirler. Dosyadaki tebligat parçalarının bir hukukçu tarafından incelenmesi, hangi yolun hâlâ açık olduğunu görmenin en güvenilir yoludur.