Maaşına haciz konulduğunu bordrodaki kesintiyle öğrenen kişi için süreç çoktan başlamıştır. İİK ve HMK çerçevesinde burada iki ayrı yol vardır: takibin kendisine yönelik itiraz ve haczin kapsamına yönelik şikâyet. İkisinin karıştırılması, doğru dilekçenin yanlış mercie verilmesine yol açar.
İki farklı yol: itiraz ve şikâyet
Ödeme emri tebliğ edilmiş ve borca ya da imzaya itiraz edilmek isteniyorsa, ilamsız takipte yedi günlük itiraz süresi işler ve itiraz icra dairesine yapılır. Buna karşılık borç tartışmasız olsa bile haczin miktarı yanlış hesaplanmışsa, konu icra hukuk mahkemesine yapılacak şikâyetin konusudur. İlk yapılacak iş, hangi tarihte hangi tebligatın yapıldığını UYAP kayıtlarından ve tebligat parçalarından doğrulamaktır.
Haczedilebilir miktar sınırlıdır
İİK, maaş ve ücretlerin tamamının haczedilmesine izin vermez; kural olarak ancak belirli bir oranı kesilebilir ve borçlunun ailesinin geçimi için gerekli kısım hariç tutulur. Nafaka alacakları bakımından ise farklı bir düzen geçerlidir. Uygulamada en sık görülen hatalar şunlardır:
- Kesintinin brüt ücret üzerinden hesaplanması
- İkramiye, prim ve sosyal yardımların yanlış biçimde kesintiye dahil edilmesi
- Birden fazla haciz olduğunda sıra cetveline uyulmaması
- Nafaka kesintisiyle adi alacak kesintisinin aynı kefeye konulması
Adım adım hareket planı
- Dosya numarası, alacaklı ve borç kalemleri (asıl alacak, faiz, masraf) ayrıştırılır.
- İşverene gönderilen haciz müzekkeresinin bir örneği temin edilir.
- Bordro üzerinden kesinti oranı hesaplanır ve fazla kesinti varsa tablo hâlinde gösterilir.
- Şikâyet dilekçesi, öğrenme tarihi belirtilerek süresinde verilir.
- Süresinde itiraz kaçırılmışsa, borca ilişkin ayrı bir dava yolunun bulunup bulunmadığı değerlendirilir.
Muvafakat mı, itiraz mı? Uzlaşma kararının etkisi
Alacaklı çoğu zaman taksitle ödeme teklif eder. Taksit taahhüdü verilmesi süreci yumuşatır; ancak taahhüdün ihlali ayrı sonuçlar doğurabileceğinden metin dikkatle okunmalıdır. Ayrıca kanunda öngörülen orandan daha fazla kesintiye muvafakat, haciz konulmadan önce verilmişse geçerli sayılmaz; bu ayrım pratikte sıkça gözden kaçar. Anlaşma yapılacaksa ödeme takvimi, kesintinin duracağı tarih ve dosyanın kapanma koşulu yazılı hâle getirilmelidir.
İşveren ile ilişkinin yönetimi
Haciz müzekkeresi işverene ulaştığında kesintiyi yapma yükümlülüğü doğar; işverenin kendiliğinden kesintiyi durdurması beklenemez. Bu nedenle fazla kesinti tespit edildiğinde talep icra dairesine ve gerekiyorsa mahkemeye yöneltilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme içindir; takip türü, tebligat tarihleri ve ücret yapısı sonucu değiştirir. Dosyanızı bir hukukçuya inceleterek adım atmanız yerinde olacaktır.