İcra dosyasında borçlu tarafın en büyük dezavantajı, çoğu zaman olayları hatırlayıp belgeyi bulamamasıdır. Oysa icra hukuku ağırlıklı olarak belgeye dayalı, dar ve hızlı bir inceleme düzeni kurar. Bu nedenle haciz aşamasında verilecek her karar; itiraz mı, şikâyet mi, yoksa alacaklıyla bir ödeme mutabakatı mı sorusu, elinizdeki belgenin niteliğiyle doğrudan bağlantılıdır.
Önce Yol Ayrımını Doğru Kurun
İİK sisteminde borcun kendisine yönelik itirazlar ile işlemin usulüne yönelik şikâyet birbirinden ayrı yollardır. Borcun ödendiği, hiç doğmadığı ya da miktarının farklı olduğu iddiası ile haczin haczedilmezlik kuralına aykırı yapıldığı iddiası aynı mercide ve aynı usulle görülmez. Yanlış yolun seçilmesi çoğu zaman sürenin de kaçırılması demektir; çünkü ilk yol reddedilene kadar doğru yolun süresi işlemeye devam eder.
Ödeme ve Ödememe Nasıl Belgelenir
- Banka transferlerinde açıklama alanı: hangi borca mahsuben ödendiği yazılı mı?
- Elden ödemelerde imzalı makbuz, tarih ve tutar bilgisi
- Alacaklının ödemeyi teyit eden yazışması veya cari hesap ekstresi
- Daha önceki icra dosyalarından yapılan tahsilatların mükerrerlik kontrolü
- Kefil ya da müşterek borçlu varsa kimin ne kadar ödediğine ilişkin kayıt
Haczedilen Mal Size Ait Değilse
Adreste bulunan bir malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası, sadece beyanla değil mülkiyeti gösteren kayıtla desteklenmelidir. Fatura, taşıt ya da tapu sicili kaydı, kira sözleşmesi, leasing ilişkisi veya işyerinde bulunan demirbaşın kime ait olduğunu gösteren muhasebe kaydı bu noktada belirleyicidir. İstihkak iddiasının haciz sırasında tutanağa geçirilmesi, sonradan yapılan açıklamalardan çok daha güçlü bir delildir.
Maaş, Emekli Aylığı ve Ev Eşyası Ayrımı
Uygulamada en çok tartışma yaratan konu, hangi gelir ve eşyanın haciz dışında kaldığıdır. Maaş üzerindeki kesinti oranı, borçlunun muvafakat verip vermediği, aylığın niteliği ve haczedilen eşyanın hane için zorunlu olup olmadığı ayrı ayrı değerlendirilir. Bu iddialar için bordro, banka hesap dökümü, aile durumunu gösteren belgeler ve haciz tutanağındaki eşya listesi birlikte sunulmalıdır.
Alacaklıyla Anlaşmak mı, Yargılamaya Gitmek mi
Taksitle ödeme taahhüdü hızlı sonuç verir ancak sonuçları ağırdır: taahhüdün ihlali ayrı bir yaptırım riski doğurur ve çoğu zaman borca itiraz imkânını fiilen ortadan kaldırır. Buna karşılık borcun hiç doğmadığını ya da ödendiğini gösteren güçlü bir belge varsa menfi tespit veya istirdat yolunu tercih etmek daha isabetli olabilir. Karar verirken toplam borç yükü, faiz işleyişi, hacizli malın değeri ve satış takvimi birlikte hesaplanmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. İcra dosyalarında süreler kısa ve sonuçları kalıcıdır; dosya örneğinizi ve tebligat tarihinizi bir hukukçuyla birlikte incelemeden taahhüt imzalamamanız önerilir.