İcra takibinde satış aşaması, borçlu için son müdahale penceresi, alacaklı için ise tahsilatın gerçekleştiği andır. Bu aşamada yapılan usul hataları, İcra ve İflas Kanunu'nun öngördüğü kısa sürelerde şikâyet konusu edilmezse çoğu kez düzeltilemez hale gelir. Mal beyanı ise ayrı bir yükümlülüktür ve ihmal edildiğinde borçlu aleyhine ek sonuçlar doğurur. Bu rehber iki konuyu, hangi belgeyle neyin ispatlandığı üzerinden ele alır.
Satış Sürecinde Denetlenecek Noktalar
Satışa ilişkin itirazlar duygusal gerekçelerle değil, dosyadaki evrakla kurulur. İncelenmesi gereken başlıklar şunlardır:
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ edilip edilmediği ve tebliğ tarihi
- Raporda esas alınan emsallerin taşınmazın gerçek niteliğiyle uyumu
- Satış ilanının içeriği ve ilan usulünün dosyada belgelenmesi
- İlgililere yapılan bildirimlerin eksiksizliği
Kıymet Takdirine İtirazda İspat
Değerin düşük belirlendiği iddiası tek başına sonuç doğurmaz; iddianın karşılığı olan veri sunulmalıdır. Aynı bölgedeki emsal satış kayıtları, taşınmazın imar durumu, ruhsat ve eklenti bilgileri ile fiziki durumu gösteren belgeler bir arada verildiğinde itiraz somutlaşır. Raporun hangi kalemi eksik değerlendirdiği tek tek gösterilmelidir.
Mal Beyanı Yükümlülüğü ve Doğru Beyan
Mal beyanı, borçlunun malvarlığını icra dairesine bildirmesidir. Beyanın hiç verilmemesi kadar eksik ya da gerçeğe aykırı verilmesi de sorun yaratır. Beyanda malvarlığı kalemleri, üzerlerindeki takyidatlar ve varsa üçüncü kişilerin hakları birlikte gösterilmelidir. Sonradan ortaya çıkan bir malvarlığı, önceki beyanı tartışmaya açar.
Üçüncü Kişinin Elindeki Mal ve İstihkak
Haczedilen malın gerçekte başkasına ait olduğu ileri sürülüyorsa, mülkiyeti gösteren belgenin haciz tarihinden önceye dayanması gerekir. Fatura, sözleşme, ödeme kaydı ve kullanım delilleri birlikte sunulduğunda iddia güç kazanır; sonradan düzenlenmiş görünen tek bir belge ise zayıf kalır.
Ödeme Anlaşması ile Yargı Yolu Arasında Seçim
Satış tarihi yaklaştığında borçlu açısından iki yol vardır: alacaklıyla yapılandırma üzerinde anlaşmak ya da usul eksikliğine dayalı şikâyet yolunu işletmek. Anlaşma zamandan kazandırır fakat kabul edilen borç miktarını kesinleştirir. Şikâyet yolu ise ancak somut bir usul hatasına dayanıyorsa anlamlıdır; dayanaksız başvuru satışı geciktirmediği gibi ek gider doğurur. Karar, dosyadaki tebligat evrakı incelendikten sonra verilmelidir.
Uyarı Niteliğinde Not
İcra dosyalarında süreler gün hesabıyla işler ve her dosyanın tebligat geçmişi farklıdır. Satış ilanını gördüğünüzde dosya örneğini alıp bir hukukçuya inceletmeniz gecikme riskini azaltır.