Maaş haczi, icra takiplerinin en sık kullanılan ve en çok hata yapılan aşamalarından biridir. Borçlu açısından soru nettir: ücretin ne kadarına haciz konulabilir ve yanlış uygulanan kesinti nasıl düzeltilir? İcra ve İflas Kanunu bu alanda hem üst sınır hem de özel bir denetim yolu öngörmüştür; ancak bu yolun kendine ait kısa bir süresi vardır.
Kesintinin Yasal Sınırı
Maaş ve ücretlerin tamamı haczedilemez; kanun kural olarak dörtte birden fazlasının haczine izin vermez ve borçlu ile ailesinin geçinmesi için gerekli kısmın ayrılmasını öngörür. Nafaka alacakları bakımından ise bu sınırlama uygulanmaz. Uygulamada tartışma çoğu kez ücretin hangi kalemlerinin haczedilebilir gelire dahil olduğu üzerinden çıkar; bu nedenle bordronun tüm kalemleriyle birlikte incelenmesi gerekir.
Sıra ve Birden Fazla Dosya
- Aynı borçlu hakkında birden çok haciz varsa, işveren tarafından sıraya alınması gerekir.
- Nafaka alacağı, diğer alacaklardan önce ve sınırlamaya tabi olmaksızın kesilir.
- İşverenin bildirim ve kesinti yükümlülüğünü yerine getirmemesi ayrı bir sorumluluk doğurur.
- İşten ayrılma hâlinde durumun icra dairesine bildirilmesi gerekir.
Yedi Günlük Şikâyet Penceresi
Haciz işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası, icra mahkemesine yapılacak şikâyetle ileri sürülür ve bu başvuru kural olarak öğrenme tarihinden itibaren yedi gün içinde yapılmalıdır. Buna karşılık haczi caiz olmayan bir malın haczedilmesi gibi kamu düzenine ilişkin hallerde süresiz şikâyet gündeme gelebilir. Süre tartışmasını önlemek için, ilk maaş kesintisinin görüldüğü bordronun tarihi ve icra dairesinden alınan dosya örneği baştan saklanmalıdır.
Emekli Aylığı ve Sosyal Yardımlarda Durum
Sosyal güvenlik mevzuatı, emekli aylıklarının haczine kural olarak izin vermez; borçlunun sonradan verdiği muvafakat gibi istisnalar ayrıca değerlendirilir. Aynı şekilde bazı sosyal yardım ödemeleri de haczedilemez nitelikte olabilir. Hesaba yatan tutarın kaynağı belirsizse, banka dekontları ve kurum yazıları ile paranın niteliğinin ortaya konulması şikâyetin dayanağını oluşturur.
Taksitle Ödeme Taahhüdü mü, Şikâyet mi?
Alacaklıyla yapılacak ödeme anlaşması, kesintinin durmasını sağlayabilir; ancak icra dosyasında verilen taahhüt, yerine getirilmediğinde ayrı sonuçlar doğurur. Bu nedenle taahhüt metnindeki tutar, vade ve gecikme sonuçları imzadan önce dikkatle okunmalıdır. Kesintinin yasal sınırın üzerinde olduğu açıksa, önce şikâyet yoluyla oranın düzeltilmesi, sonra kalan borç için görüşme yapılması genellikle daha dengeli bir sıralamadır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Dosyanızdaki alacak türü ve bordro yapısı sonucu değiştirebileceğinden, süre işlemeye başlamadan hukuki destek almanız uygun olur.