Yatırım vaadiyle toplanan paraların geri alınmasında belirleyici olan şey, çoğu zaman şikayetin içeriğinden çok ne kadar hızlı ve hangi sırayla yapıldığıdır. Kripto varlık ve dijital platform kaynaklı mağduriyetlerde para birkaç saat içinde birden fazla hesap ve cüzdan arasında dağıtılır. Bu rehber, TCK, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve 5549 sayılı Kanun ile SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ekseninde soruşturma sürecinin zaman planını ele alır.
İlk 72 Saatin Ayrı Bir Planı Olmalıdır
Soruşturmanın en verimli aşaması, paranın henüz izlenebilir olduğu ilk günlerdir. Bu aşamada yapılacaklar diğer adımlardan ayrı tutulmalıdır:
- Havale/EFT dekontları ve alıcı hesap bilgileri tek dosyada toplanır.
- Platformun web sitesi, sözleşme metni ve yazışmalar zaman damgalı biçimde kaydedilir.
- Cumhuriyet başsavcılığına şikayet dilekçesiyle birlikte hesaplar üzerinde tedbir talebi ayrıca ve açıkça yazılır.
- Cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri dilekçe ekinde liste halinde sunulur.
Şikayet Dilekçesinde Suç Nitelendirmesini Tek Seçenekle Sınırlamamak
Aynı olay, koşullarına göre dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma veya izinsiz faaliyet niteliğinde değerlendirilebilir. Dilekçede tek bir nitelendirmeye kilitlenmek, o nitelendirmenin unsurları oluşmadığında dosyanın tümüyle kovuşturmaya yer olmadığı kararına gitmesine yol açabilir. Olgular anlatılıp hukuki niteleme takdirinin savcılığa bırakılması, uygulamada daha güvenli bir yaklaşımdır. Aklama boyutunun bulunduğu dosyalarda paranın izlediği yolun ayrıca anlatılması, mali incelemenin kapsamını genişletir.
Tebligat Gecikmesinin Yarattığı Asıl Tehlike
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz süresi, kararın tebliğinden itibaren işler. Yatırım mağduriyeti dosyalarında adres değişikliği, yurt dışında bulunma veya UYAP üzerinden tebliğ edilen kararın fark edilmemesi nedeniyle bu süre sıkça kaçırılır. Dosyayı açtıktan sonra e-Devlet tebligat kutusunun düzenli aralıklarla kontrol edilmesi ve adres değişikliğinin derhal bildirilmesi, itiraz hakkının korunması bakımından ihmal edilmemesi gereken bir alışkanlıktır.
Ceza Soruşturmasıyla Birlikte Yürüyen Alacak Takvimi
Ceza soruşturmasının sonucunu beklemek, hukuk yolundaki zamanaşımını durdurmaz. Haksız fiilden doğan tazminat talepleri ile iade davalarının kendi süreleri vardır ve bunlar savcılık dosyasından bağımsız işler. Bu nedenle iki takvim aynı tabloda yürütülmeli; ceza dosyasından elde edilen mali inceleme raporları hukuk dosyasına delil olarak taşınmalıdır. Yurt dışı merkezli platformlarda muhatabın kim olduğu ve tebligatın nasıl yapılacağı baştan araştırılmalıdır.
Dosyayı Zayıflatan Alışkanlıklar
- Ödemeleri kişisel hesaplar üzerinden yapıp dekont açıklamasını boş bırakmak
- Platform temsilcisiyle yapılan görüşmeleri yalnızca hafızada tutmak
- Kayıp büyümesin diye ek para yatırarak zararı derinleştirmek
- Aynı olayda birden fazla ilde dağınık şikayet açıp dosyaları birleştirmemek
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Her yatırım mağduriyetinin para akışı ve muhatap yapısı farklıdır; adım atmadan önce dosyanızın kendi verileriyle hukuki değerlendirme yaptırmanız önerilir.