Kira döneminin sonu yaklaştığında hem kiracı hem malik aynı soruyla karşılaşır: artış ne kadar olabilir ve buna itiraz edilebilir mi? Konut kiralarında bu alan, tarafların serbest iradesinden çok yasal sınırlarla çizilmiştir.
Yenilenen Dönemde Artış Sınırı
TBK, konut ve çatılı işyeri kiralarında yenilenen dönem için yapılacak artışın belirli bir ölçüte bağlı olduğunu düzenler; taraflar bunun üzerinde bir oran kararlaştırsa dahi bu sınırı aşan kısım geçerli sayılmaz. Sözleşmede artış oranı hiç belirlenmemişse, bu durumda da yasal ölçüt esas alınarak bir üst sınır uygulanır. Yani sözleşmeye yazılmış yüksek bir oran, tek başına malike o artışı isteme hakkı vermez.
Kira Tespit Davası
Kira bedelinin dönemin koşullarına göre çok düşük kaldığını düşünen malik, kira tespit davası açabilir. Bu davada mahkeme, taşınmazın durumunu, emsalleri ve hakkaniyeti gözeterek yeni bedeli belirler. Belirli bir kiralama süresinin geçmiş olması, tespitin daha geniş değerlendirilmesine imkan tanıyabilir. Davanın hangi dönem için sonuç doğuracağı, açılma zamanına ve kiracıya yapılan bildirime bağlıdır.
Bildirim ve Zamanlama
- Artış talebinin geçerli olması için doğru zamanda ve usulüne uygun biçimde iletilmesi önemlidir.
- Tespit davasının belirli bir dönem başından itibaren etki doğurabilmesi için, dönem başlamadan önce yazılı bildirim yapılmış olması aranabilir.
- Kiracının fazla ödediği tutarları geri isteme imkanı, ödemenin niteliğine ve sürelere göre değişir.
Tahliye ile Karıştırılmamalı
Kira artışına ilişkin uyuşmazlık ile tahliye talebi farklı hukuki temellere dayanır. Malikin artışı yüksek bulup ödemeyen kiracıyı doğrudan çıkarma hakkı yoktur; ödenmeyen kira için ayrı bir süreç işler. Bu iki konunun karıştırılması, hem kiracıyı hem maliki hatalı adımlara sürükleyebilir.
Kapanış
Kira artışında hakların çerçevesi büyük ölçüde yasal sınırlarla belirlendiğinden, sözleşmeye yazılan her rakam geçerli olmayabilir. Artış talebi ya da itirazınızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz, hem gereksiz uyuşmazlıkların hem de hak kayıplarının önüne geçebilir.