Taşınmaz mülkiyetine ilişkin en ağır sonuçlu uyuşmazlıklardan biri tapu iptal ve tescil davasıdır. Çoğu zaman bir tespit ihtiyacıyla iç içe yürür: devrin gerçek mi yoksa muvazaalı mı olduğu, bedelin ödenip ödenmediği. TMK ve TBK bu davanın zeminini oluşturur.
Davanın Dayandığı Sebepler
Tapu iptali; muvazaa, hile, ehliyetsizlik veya mirastan mal kaçırma gibi farklı sebeplere dayanabilir. Dayanılan sebep, ispat yükünü ve toplanacak delilleri kökten değiştirir. Bu nedenle dava kurulmadan önce olayın hukuki nitelendirmesi netleştirilmelidir.
Muvazaa İddiasında Delil Düzeni
Görünürdeki satışın aslında bağış veya mal kaçırma amacı taşıdığı iddiasında, tarafların ekonomik durumu, bedelin gerçekten ödenip ödenmediği ve devir tarihindeki koşullar birlikte değerlendirilir. Banka kayıtları ve devir öncesi yazışmalar bu iddianın omurgasıdır.
Toplanması gereken belgeler
- Tapu kaydı ve devir belgeleri
- Bedel ödemesini gösteren banka kayıtları
- Devir tarafları arasındaki akrabalık ve ilişki bilgisi
- Taşınmazın gerçek değerine ilişkin veriler
Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süre Mantığı
Dayanılan sebebe göre davanın süreye tabi olup olmadığı değişir. Mülkiyet hakkına dayanan bazı taleplerde süre işlemezken, hile veya yanılma gibi sebeplerde belirli sürelerin gözetilmesi gerekir. Bu ayrım, davanın en başında değerlendirilmelidir.
Tedbir ve Şerh ile Hakkı Korumak
Dava sürerken taşınmazın üçüncü kişilere devrini önlemek için tapuya tedbir şerhi konulması istenebilir. Aksi halde iyi niyetli üçüncü kişilere yapılan devir, sonucu güçleştirebilir.
Her tapu uyuşmazlığı; devrin biçimi, taraf ilişkisi ve belge durumuna göre farklı bir ispat çalışması gerektirir. Hak kaybı yaşamamak için taşınmaz devrine ilişkin belgelerinizi bir hukukçuyla değerlendirmeniz önerilir.